Nieuwsbericht

Winters in Noord-Amerika zijn koud

10 januari 2018

De afgelopen weken verliepen zeer koud voor een deel van Amerika. Hoe uitzonderlijk was deze koudegolf?

Continentale winters

Winters in Noord-Amerika zijn veel kouder dan bij ons. En dat terwijl Nederland noordelijker ligt dan bijvoorbeeld New York. De reden: de overheersende windrichting op deze breedtegraden is westelijk. In Nederland is dit milde zeelucht, maar in het midden en oosten van Amerika is het juist koude continentale lucht. Om echte kou in Nederland te krijgen, moet de windrichting tussen noord en oost liggen. Dat gebeurt weinig. In Noord-Amerika daarentegen volstaan alle windrichtingen tussen west en noordoost.

Meanders

Hoe wordt het dan extreem koud in Amerika? Eigenlijk net zoals in Nederland, door een abnormale luchtstroming. Zo nu en dan ontstaan er in de polaire vortex (een groot quasi-permanent lagedrukgebied rondom de noordpool) enorme meanders. Hierdoor kan noordpoollucht over het Amerikaanse continent uitstromen.

Koudegolf

Afhankelijk van het precieze stromingspatroon wordt het door zo’n meander in een groot gebied zeer koud. Deze winter was dat het gebied in het noordoosten van de Verenigde Staten en het zuidoosten van Canada (Figuur 1). We definiëren een koudegolf-index voor deze gebeurtenis als het jaarlijks minimum in de 14-daags gemiddelde temperatuur in het kerngebied van de koudegolf, 40º–50ºN, 95ºW–65ºW. Figuur 2 laat zien dat koudegolven van alle tijden zijn, en dat er een opwarmingstrend zichtbaar is. Deze koude perioden warmen zelfs sneller op dan de wereldgemiddelde temperatuur. Dit komt doordat het poolgebied sneller opwarmt, en de koude lucht uit het noorden dus minder koud is geworden.

Ook het gebrek aan echt koude koudegolven in recente jaren valt op. Tot nu dus. De afgelopen koudegolf was duidelijk extreem, met een geschatte herhalingstijd van grofweg 250 jaar in het huidig klimaat in dit gebied (Figuur 3). In het klimaat van het begin van vorige eeuw was dit ongeveer 17 jaar. De huidige koudegolf is in een eeuw tijd dus ruwweg 15 keer zo zeldzaam geworden. Net zoals in Nederland komen in Noord-Amerika extreme koudegolven dus steeds minder voor.

 

KNMI-klimaatbericht door Hylke de Vries en Geert Jan van Oldenborgh

 

Figuur 1: Temperatuurafwijkingen van normaal (1981–2010) gemiddeld van 25 december 2017 tot 7 januari 2018. Bron: ECMWF analyses ten opzichte van ERA-interim.
Figuur 1: Temperatuurafwijkingen van normaal (1981–2010) gemiddeld van 25 december 2017 tot 7 januari 2018. Bron: ECMWF analyses ten opzichte van ERA-interim.
Figuur 2. Temperatuur van de koudste 14-daagse periode van de winter gemiddeld over het land in 40º–50ºN, 65º–95ºW (Berkeley 1880-2013, ERA-interim 2013-2016/17, ECMWF analyses 2017/18). De groene lijn is een 10-jaars lopend gemiddelde.
Figuur 2. Temperatuur van de koudste 14-daagse periode van de winter gemiddeld over het land in 40º–50ºN, 65º–95ºW (Berkeley 1880-2013, ERA-interim 2013-2016/17, ECMWF analyses 2017/18). De groene lijn is een 10-jaars lopend gemiddelde.
Figuur 3: Herhalingstijden van de koudste 2  weken van het jaar in 40–50N, 65–95W. Blauwe lijnen geven het klimaat van 1900 weer, rode lijnen het klimaat van nu. De waarnemingen zijn verschoven naar het klimaten van 1900 en van nu.
Figuur 3: Herhalingstijden van de koudste 2 weken van het jaar in 40–50N, 65–95W. Blauwe lijnen geven het klimaat van 1900 weer, rode lijnen het klimaat van nu. De waarnemingen zijn verschoven naar het klimaten van 1900 en van nu.

Recente nieuwsberichten

  1. Storm met zeldzaam zware windstoten in binnenland

    Een van de zwaarste stormen van de afgelopen 50 jaar trok donderdag over Nederland. Het bijzonder...

    19 januari 2018 - Nieuwsbericht
  2. Jaarlijks koudste dag steeds warmer

    In Nederland was er tot nu toe ieder jaar minimaal één dag met een gemiddelde temperatuur onder ...

    19 januari 2018 - Nieuwsbericht
  3. Trends in weerextremen in Nederland

    Het wordt steeds duidelijker dat het klimaat verandert. Twintig jaar geleden konden we de opwarmi...

    17 januari 2018 - Nieuwsbericht
  4. Wereldtemperatuur 2017 op één na hoogste

    Nadat drie jaar op rij een record wereldgemiddelde temperatuur is behaald, komt het jaar 2017 uit...

    15 januari 2018 - Nieuwsbericht
Toon alle pers- & nieuwsberichten