Nieuwsbericht

Zorgen om vulkaan op Bali

13 oktober 2017

Onder de vulkaan Mount Agung op het Indonesische eiland Bali blijft het aantal aardbevingen onveranderd hoog. Ruim honderdveertigduizend inwoners rond de vulkaan zijn geëvacueerd. De hoogtste alarmfase blijft gehandhaafd. Een uitbarsting kan ieder moment gebeuren, maar ook uitblijven. Het verleden leert dat Mount Agung tot zeer grote uitbarstingen in staat is waarbij veel slachtoffers kunnen vallen. De laatste keer dat dit gebeurde, in de jaren 60, kwamen 1700 mensen om het leven.

Een vulkanoloog van het KNMI volgt de situatie op Bali nauwgezet

Met een hoogte van 3142 meter is deze imposante kegelvormige vulkaan de hoogste berg van Bali. Sinds half september is er, volgens het Centrum van Vulkanologie en Geologische Risicobeperking van Indonesië (CVGHM), een grote toename van het aantal vulkanologische aardbevingen gemeten bij Mount Agung. Het alarmniveau is sindsdien verhoogd van 1 (normaal) naar de vierde en hoogste fase (opgepast) op 22 september. Er wonen zo'n 77.000 mensen in een straal van 10 kilometer van de vulkaan. Met het omhoog gaan van de alarmfases is ook de niet toegankelijke zone uitgebreid naar nu 9 kilometer rondom de krater en 12 kilometer in de meest kwetsbare gebieden. Dit heeft geleid tot de evacuatie van een groot aantal mensen. De evacuatiezones blijven voorlopig gehandhaafd.

Toenemende activiteit vulkaan

Piloten worden gewaarschuwd voor de mogelijke aanwezigheid van vulkanische as in het luchtruim met een VONA (vulkaan observatie kennisgeving voor de luchtvaart). Op 26 september werd de VONA code verhoogd van code geel naar oranje vanwege de toenemende activiteit van de vulkaan. Sinds 29 september komt er een witte pluim uit de vulkaan, die waarschijnlijk gedomineerd wordt door waterdamp en een hoogte van 50-200 m bereikt. Satellietbeelden van de krater bevestigen dat er stoom uitkomt. Er is nog geen as in de lucht en de luchthaven van Bali is nog steeds geopend. Reizigers wordt aangeraden de site van het Ministerie van Buitenlandse Zaken in de gaten te houden.

De kracht van de aardbevingen neemt toe en ze kunnen soms gevoeld worden

Het aantal vulkanische aardbevingen is nog steeds hoog en deze vinden plaats binnen een afstand van 20 km van de krater. De kracht van de aardbevingen neemt toe en ze kunnen soms gevoeld worden. De grootste aardbeving, op 27 september, had een sterkte van 4,3 op de schaal van Richter. 

Modderstromen

Als Mount Agung uitbarst, is het grootste gevaar de hete gloedwolken van een mengsel van as, gassen en gedeeltelijk gestolde lava die met enorme snelheden naar beneden komen razen en een afstand van enkele kilometers kunnen bereiken. Daarnaast zijn ook vulkanische modderstromen gevaarlijk, lahars genoemd. Een lahar kan snelheden van 100 km/uur bereiken en over tientallen kilometers alles op zijn pad verwoesten. De laatste uitbarsting van Mount Agung, in 1963-1964, was meteen een van de grootste in de twintigste eeuw, een zogenaamde VEI5 uitbarsting, waarbij as uitgestoten werd tot een hoogte van 20 tot 26 kilometer. VEI is de vulkaan explosiviteitsindex voor de grootte van uitbarstingen die loopt van 1 tot 8.

Grafiek die toename van de seismiciteit van Mount Agung op Bali in Indonesie de afgelopen maand laat zien
Seismiciteit: ondiepe vulkanische aardbevingen in oranje en rood, diepe vulkanische aardbevingen in groen en tektonische aardbevingen in blauw (Bron: MAGMA Indonesia)
Kaart waarop de locatie van Mount Agung in Indonesië te zien is
Locatie van Mount Agung en eerdere vulkaanuitbarstingen in Indonesië (Bron: Smithsonian Institution)
Kaart met risicogebieden in rood, roze en geel. Cirkels geven de verboden gebieden aan die nu geëvacueerd zijn
Risicokaart: gebieden met risico op gloedwolken en lava stromen in rood/roze, gebieden met risico op lahars in geel. De cirkels geven de verboden gebieden aan die nu geëvacueerd zijn (Bron: CVGHM)

Eerdere vulkaanuitbarstingen

Grote vulkaanuitbarstingen, zoals de laatste van Mount Agung, komen wereldwijd niet vaak voor. Er waren slechts 25 VEI5-6 uitbarstingen in de laatste 1000 jaar. Een VEI5 komt elke 10 tot 100 jaar voor. De laatste was in 2011 van vulkaan Cordon Gaulle in Chili. Ter vergelijking, de uitbarsting van de Eyjafjallajökull in IJsland, die in 2010 het vliegverkeer in Europa platlegde, was een VEI4 uitbarsting.

Het vulkanisme in Indonesië hangt samen met de platentektoniek

Het vulkanisme in Indonesië hangt samen met de platentektoniek. De aardkorst bestaat uit losse platen die ten opzichte van elkaar bewegen. Indonesië ligt op de zogenaamde Euraziatische tektonische plaat. De Australische plaat, ten zuiden van Indonesië, duikt onder de Euraziatische plaat. Een proces dat subductie genoemd wordt. Hierbij wordt veel spanning in de ondergrond opgebouwd die door aardbevingen ontladen wordt. Ook smelt de Australische plaat als hij dieper in de aarde komt. Hierbij wordt magma gevormd, dat vanuit de aardmantel naar het aardoppervlak stijgt en vulkanen als Mount Agung voedt. 

Recente nieuwsberichten

  1. Gedimde zon door rook en zand

    Boven Nederland is een waterige rode zon te zien. Dit wordt veroorzaakt door rook van de bosbrand...

    17 oktober 2017 - Nieuwsbericht
  2. Zeldzame orkaan Ophelia bij Ierland

    Orkaan Ophelia zet nu koers naar Ierland. Het is een uitzonderlijke situatie: een tropische orkaa...

    16 oktober 2017 - Nieuwsbericht
  3. De graadmeter voor klimaatverandering

    De verandering van de wereldgemiddelde temperatuur is een belangrijke maat voor klimaatveranderin...

    16 oktober 2017 - Nieuwsbericht
  4. Lancering klimaatsatelliet Tropomi

    Het nieuwe satellietinstrument Tropomi is vrijdag 13 oktober om 11:27 uur Nederlandse Tijd succes...

    13 oktober 2017 - Nieuwsbericht
Toon alle pers- & nieuwsberichten