De KNMI-meetmast in Cabauw
De KNMI-meetmast in Cabauw
Zo ligt er soms een koude luchtlaag op het aardoppervlak, waardoor het daar kan vriezen, terwijl het op het topje van de mast 10 graden boven nul kan zijn. Ook mist beperkt zich vaak tot de onderste meters, terwijl de rest van de mast boven de wolken zit. Wind, temperatuur en vocht in de onderste lagen van de atmosfeer kunnen van grote invloed op het weer aan de grond en zijn van belang voor de verspreiding van luchtverontreiniging. Ook voor onderzoek naar veranderingen in het klimaat en het ontwikkelen van weermodellen zijn de gegevens zeer waardevol.

De meetmast Cabauw, die in 1972 in gebruik is genomen, was één van de eerste weerstations waarvan de gegevens automatisch in De Bilt worden ingezameld. Op verschillende hoogtes van de mast staan instrumenten voor metingen van temperatuur, wind, vochtigheid en straling. Op elke niveau zijn drie uithouders aangebracht waarop de metertjes staan. Zo worden voor elke windrichting betrouwbare metingen verkregen.

Ook op het terrein rond de meetmast is apparatuur, zoals stralingsmeters, opgesteld. Eén van de meest geavanceerde apparaten is een profiler: een radar waarmee wind en temperatuur in de onderste kilometers van de atmosfeer worden gemeten. Al deze metingen hebben inmiddels veel vruchten afgeworpen, niet alleen voor de weersverwachtingen en de luchtvaart, maar ook voor onderzoek van klimaat en milieu. Tal van onderzoekers zijn de laatste jaren gepromoveerd op onderzoek gebaseerd op gegevens van deze mast.

Na 25 jaar was de mast toe aan een opknapbeurt en nieuwe instrumenten. Nu beschikt het KNMI over een vernieuwde meetmast met hypermoderne apparatuur. In de nabije toekomst zal er bij de mast steeds meer geavanceerde wetenschappelijke onderzoeksapparatuur geplaatst worden. Dit in nauwe samenwerking met een groot aantal nationale en internationale onderzoeksgroepen.

In augustus en september 2001 vond op het meetterrein in Cabauw de BALTEX BRIDGE Cloud Campaign plaats. Deze grootschalige wolkenmeetcampagne, waaraan werd deelgenomen door zo'n 20 tot 25 onderzoeksgroepen uit zeven Europese landen, is een onderdeel van een internationaal klimaatonderzoeksprogramma dat de kringloop van het water, de hydrologische cyclus, in ons klimaatsysteem onderzoekt. Het onderzoek moet meer duidelijkheid brengen in de processen die zich in wolken afspelen, zodat de beschrijving van wolken in computermodellen verder kan worden verbeterd en er een duidelijker beeld ontstaat van de rol van wolken in ons klimaat. De computermodellen worden gebruikt bij het opstellen van weersverwachtingen en om inzicht te krijgen in toekomstige klimaatveranderingen. In mei start de volgende internationale wolkenmeetcampagne BBC2, waaraan honderd wetenschappers van twintig instituten deelnemen.

Het KNMI, de universiteiten van Delft, Wageningen en Eindhoven, ruimtevaartorganisatie ESA, TNO. RIVM en energieonderzoekscentrum ECN hebben op 23 mei 2002 een oveenkomst gesloten over gemeenschappelijk klimaatonderzoek. De meetmast Cabauw wordt omgedoopt tot een "nationaal observatorium van de atmosfeer". Het samenwerkingsproject, waarbij zo'n 50 onderzoekers betrokken zijn, draagt de naam CESAR (Cabauw Experimental Site for Atmospheric Research). Het biedt een internationaal platform voor het testen van nieuwe meetmethoden, modellen en satellietmetingen.

Literatuur:

W.A.A. Monna and J.G. van der Vliet. Facilities for research and weather observations on the 213 m tower at Cabauw and at remote locations. Scientific reports WR 87-5, KNMI, de Bilt, 1987.

A.P. van Ulden & J. Wieringa: Atmospheric boundary layer research at Cabauw. Boundary-layeer meteorology. Vol. 78 (1996)