Uitleg over

Geschiedenis van het KNMI

Het KNMI werd op 31 januari 1854 opgericht bij koninklijk besluit van Koning Willem III. Het initiatief kwam van meteoroloog Buys Ballot.

Christophorus Buys Ballot koos de sterrenwacht Sonnenborgh in Utrecht als eerste locatie van het KNMI. In 1897 verhuisde het instituut naar De Bilt, Hier is het nu nog gevestigd.

Nationaal belang

Buys Ballot kon het nut van een nationaal meteorologisch instituut hard maken. Vooral de scheepvaart zou kunnen profiteren van weersverwachtingen en stormwaarschuwingen om de veiligheid op zee te vergroten.

Bovendien kon weersinformatie leiden tot adviezen voor snelle vaarroutes. Daarmee was het maatschappelijk belang duidelijk. Gelijk bij de oprichting kreeg het KNMI de Koninklijke status.

Ook was er in de beginjaren internationaal een roep om meteorologische berichtgeving te coördineren en gegevens uit te wisselen.

Het KNMI begon in 1854 op de Sonnenborgh in Utrecht (Bron: KNMI)
Het KNMI begon in 1854 op de Sonnenborgh in Utrecht (Bron: KNMI)
Televisieweerman Joop den Tonkelaar van het KNMI verzorgde ongeveer 800 weerpraatjes (bron: Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid)
Televisieweerman Joop den Tonkelaar van het KNMI verzorgde ongeveer 800 weerpraatjes (bron: Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid)

Luchtvaart

Vanaf 1920 begon de luchtvaart gebruik te maken van specifieke weersverwachtingen. In 1938 opende het KNMI een filiaal op Schiphol, waarna andere luchthavens volgden. Door de ontwikkeling van automatische waarnemingen en de opkomst van internet worden de vliegvelden tegenwoordig grotendeels bewaakt door meteorologen vanuit de weerkamer in De Bilt.

Automatische gegevensverwerking

In 1925 deed de tabelleer- en sorteermachine zijn intrede. Het KNMI was de eerste overheidsinstelling die hiermee tot automatische gegevensverwerking overging. 

Na de Tweede Wereldoorlog braken gouden tijden aan: meer weerstations, weerschepen, boeien, ballonen, radar, satellieten en computers gaven de meteorologie nieuwe impulsen. Er kwamen ook steeds meer gegevens binnen van weerstations. De informatie was al snel niet meer handmatig te verwerken.

Klimaatproblematiek

Door internationale samenwerkingsverbanden verbeterde de hele meteorologische wereld. De onderzoekers krijgen steeds meer vat op de ingewikkelde fysische processen en het klimaatsysteem. Als klimaatinstituut speelt het KNMI vanaf het begin een leidende rol, zeker de laatste decennia nu klimaatproblematiek hoog op de politieke agenda staat.

Naamsbekendheid

Naamsbekendheid dankt het KNMI vooral aan de dagelijkse weerberichten. Al in 1924 zond het instituut via een eigen zender weerberichten de ether in en vanaf 1936 zit het weer in de nieuwsdienst. Daarnaast waren er rubrieken met weerpraatjes. Ook bij de start van de tv was het KNMI van de partij en er verscheen een weerman op de buis. 

Uitgeven van waarschuwingen

Rond 1985 ging de commercie in de meteorologie een rol spelen. Tegenwoordig verzorgt de particuliere weermarkt de weerpresentaties in de media (radio, tv en krant). De bekende weerpresentatoren van tv zijn dus niet in dienst van het KNMI. Eén van de hoofdactiviteiten van het publieke KNMI is het uitgeven van waarschuwingen. Deze doelstelling speelde ook bij de oprichting in 1854 een rol.

Meer uitleg over

  • De toren van het gebouw Neptunus aan de Nieuwe Zijds Voorburgwal in Amsterdam, waarop "geregeld bij dag en nacht seinen worden geheschen, die de verwachting betreffende storm aangeven". De foto is gemaakt tijdens "het hijschen van een signaal"

    Geschiedenis stormwaarschuwingen

    Stormwaarschuwen staan aan de basis van de weerwaarschuwingen. De impact van stormen waren in de negentiende eeuw zo groot - met name voor scheepvaart - dat het leidde tot de oprichting van nationale meteorologische instituten.
  • Huize Swanenburgh op een schilderij van Dick Maas

    Zwanenburg metingen

    Zwanenburg was in de achttiende en begin negentiende eeuw een belangrijk centrum van meteorologische waarnemingen in ons land.
Niet gevonden wat u zocht? Alle uitleg over