Nader Verklaard
Ozonlaag
4 september 2007 -
Het ozon in de atmosfeer, ook wel ozonlaag genoemd, neemt een belangrijk deel van de voor het leven zo schadelijke ultraviolette straling van de zon op. De dikte van de ozonlaag, tussen ongeveer 15 en 30 kilometer hoogte, is vooral sinds de jaren tachtig afgenomen. Boven de Zuidpool is steeds in het voorjaar enige tijd ruim de helft van het ozon verdwenen. Ook boven onze streken is de ozonlaag dunner geworden, al is de afname veel minder. Ook hier is deze ozonafname het grootst in het voorjaar, terwijl in de herfst nauwelijks minder is gemeten.
Vooral aan het eind van de winters 1995-1996 en 1996-1997 was de ozonlaag boven Nederland en België uitzonderlijk dun. Waarschijnlijk hing dit samen met de bijzondere weersituatie in West-Europa en zeer lage temperaturen in de ozonlaag, waardoor de afbraak door ozonafbrekende stoffen werd bevorderd. Ozonafbrekers zijn bijvoorbeeld CFK's, stoffen die onder meer in koelkasten en piepschuim zijn verwerkt.
Deze maand precies tien jaar geleden werd het Montreal Protocol van kracht dat het gebruik van ozonafbrekende stoffen wereldwijd aan banden moet leggen. Die maatregelen hebben effect: waarnemingen tonen aan dat de hoeveelheid ozonafbrekende stoffen in de atmosfeer aan het afnemen is. We zijn dus op de goede weg, maar daarmee is het ozonprobleem nog niet meteen de wereld uit.
De ozonlaag zal waarschijnlijk nog deze eeuw beginnen te herstellen maar vermoedelijk duurt het tot de tweede helft van de volgende eeuw vóór deze volledig hersteld is. Ook dan zijn we nog niet uit de problemen want de toegenomen UV-straling, die een dunnere ozonlaag met zich meebrengt, heeft pas veel later zijn uitwerking. Ervan uitgaande dat de ozonlaag rond de eeuwwisseling het minimum bereikt, wordt een halve eeuw later het grootste aantal gevallen van huidkanker als gevolg van de ozonafname verwacht.
De laatste tientallen jaren is het aantal gevallen van huidkanker al toegenomen. Die toename is echter nog voornamelijk toe te schrijven aan het UV blootstellingsgedrag, zoals een toename in zonvakanties. Met de verwachtingen voor de zonkracht, die het KNMI onder meer op NOS teletekst vermeldt, wordt beoogd de mensen regelmatig te attenderen op de gevaren van het blootstellen aan UV-straling.
Eerste uitgave:
16-04-03
Laatste wijziging:
04-09-07