Uitleg over

Watersnoodramp 1953

De stormvloed, die ons land in de nacht van 31 januari op 1 februari 1953 trof, was de ergste ramp van de twintigste eeuw.

De watersnoodramp kostte 1836 mensen en tienduizenden dieren het leven. De meeste slachtoffers vielen in het zuidwesten maar ook op Texel en in Engeland werd een verbeten strijd geleverd tegen het water.

Een ongelukkige samenloop van omstandigheden zwiepte het water tot ongekende hoogten. Een bijzonder zware noordwester, met het ergste stormveld over de volle lengte van de Noordzee, bereikte tijdens astronomisch hoogwater (wanneer het water toch al het hoogst komt) de kust.

Texelse dijken

Naast Zeeland en Zuid-Holland bleken ook de Texelse dijken niet bestand tegen het wassende water. In polder de Eendracht brak op 1 februari de dijk en zes personen van een groep toegesnelde vrijwilligers vonden daarbij de verdrinkingsdood.

Waarschuwingen

Weerkundigen hadden de storm de avond tevoren in de peiling. In de loop van 31 januari, daags voor de ramp, werd duidelijk dat ons land aan de vooravond stond van een catastrofe. De depressie, die recht op ons afkwam, veroorzaakte bij Schotland een orkaan met windstoten van 180 kilometer per uur.

's Ochtends waarschuwde de stormvloedwaarschuwingsdienst op advies van het KNMI voor flink hoog water. 's Middags werd de waarschuwing opgevoerd tot gevaarlijk hoog water. Volgens de toenmalige procedures was dit de hoogst mogelijke staat van alarm. De Bilt wilde nog verder gaan, maar de bewoordingen schoten tekort. Bovendien ging de radio 's nachts uit de lucht. Pogingen om de zenders aan de praat te houden mislukten. 

Vereenvoudigde weerkaart van zaterdag 31 januari 1953 13h00 (Bron: KNMI)
Vereenvoudigde weerkaart van zaterdag 31 januari 1953 13h00 (Bron: KNMI)
Uitgebreide weerkaart KNMI, 1 februari 1953, 00u00 GMT (bron: KNMI- bijdrage tot het rapport van de Deltacommissie)
Uitgebreide weerkaart KNMI, 1 februari 1953, 00u00 GMT (bron: KNMI- bijdrage tot het rapport van de Deltacommissie)
Uitgebreide weerkaart KNMI, 31 januari 1953, 18u00 GMT (bron:KNMI-bijdrage tot het rapport van de Deltacommissie)
Uitgebreide weerkaart KNMI, 31 januari 1953, 18u00 GMT (bron:KNMI-bijdrage tot het rapport van de Deltacommissie)

Hoogtepunt storm

Geruime tijd woedde een zware tot zeer zware storm (windkracht 10 tot 11). In het noordwesten werden windstoten gemeten van 144 kilometer per uur. In de Zeeuwse wateren bereikte de storm kort voor middernacht zijn hoogtepunt. Vlissingen kreeg toen te maken met de grootste opwaaiing, zo'n 310 centimeter boven normaal. Halverwege de nacht, tijdens springtij, kwam het water tot 455 cm boven NAP. De dijken konden dat niet aan. 

De wanhopige bevolking kreeg zondagmiddag nog een tweede vloed te verwerken, waardoor het water nog hoger kwam. Velen die de eerste vloedgolf hadden overleefd, verdronken of dreven op daken waarnaar ze gevlucht waren.

Registratie van het verloop van de luchtdruk in de nacht van de Watersnoodramp in Zeeland (Bron: KNMI)
Registratie van het verloop van de luchtdruk in de nacht van de Watersnoodramp in Zeeland (Bron: KNMI)
Ter herdenking van de ramp zestig jaar later heeft minister Schultz van Haegen samen met deltacommissaris Wim Kuijken een krans gelegd bij het Nationale Watersnoodmonument (Bron: Ministerie van Infrastructuur en Milieu)
Ter herdenking van de ramp zestig jaar later heeft minister Schultz van Haegen samen met deltacommissaris Wim Kuijken een krans gelegd bij het Nationale Watersnoodmonument (Bron: Ministerie van Infrastructuur en Milieu)

Goed voorspeld

De storm en de waterberg die daarvan het gevolg was, is naar de mogelijkheden van begin jaren vijftig goed voorspeld. Tegenwoordig zijn de verwachtingen dankzij de computerberekeningen een stuk gedetailleerder.

Uit naberekeningen met de gegevens van '53 door de huidige computers blijkt dat de komst van zo'n storm vandaag de dag zo'n drie of vier dagen tevoren zichtbaar wordt op de weerkaarten. Op een termijn van 48 uur tevoren is tot in de kleinste details aan te geven hoe hard het gaat waaien en hoe hoog het water komt. Het KNMI waarschuwt de bevolking en overheidsdiensten bij windkracht 10 of meer.

Meer uitleg over

  • Kyrill op 18 januari 2007 was een van de zwaarste stormen van de laatste jaren (foto: Jacob Kuiper, WPI/KNMI)

    Storm Kyrill van januari 2007

    Op 18 januari 2007 werd West-Europa getroffen door Kyrill, één van de zwaarste stormen in Europa van de laatste decennia. Zeker zestig mensen kwamen om.
  • Verschillende tornado's tegelijk zichtbaar (Bron: VWK)

    Tornado's in de Verenigde Staten

    Tornado's richten in verschillende Amerikaanse staten grote schade aan en kosten aan veel mensen het leven.
Niet gevonden wat u zocht? Alle uitleg over