Bewolking boven Stille Oceaan
Uitleg over

El Niño

El Niño zorgt voor opwarming van het zeewater langs de evenaar in de oostelijke Stille Oceaan. Dit heeft effecten voor het weer in grote delen van de wereld.

El Niño was oorspronkelijk een sterke opwarming van de Stille Oceaan voor de kust van Noord-Peru en Ecuador. Tegenwoordig wordt de vaak daarmee samenhangende opwarming langs de evenaar tot het midden van de Stille Oceaan met deze naam aangeduid. In dit gebied komt normaal juist koel water uit de diepere oceaan naar boven. El Niño duurt gemiddeld een half jaar en het oppervlak van de oceaan kan langs de evenaar tot drie graden warmer zijn dan normaal voor de tijd van het jaar. De piek ligt vaak in december, vandaar de benaming El Niño wat “het (Kerst)kindje” betekent.

Wat veroorzaakt El Niño?

De opwarming is zo sterk en duurt zo lang omdat de passaatwind boven de Stille Oceaan door El Niño in kracht afneemt, wat de opwarming weer versterkt. Welk jaar El Niño ontstaat, wordt bepaald door twee samenhangende factoren. De kans op El Niño wordt vergroot door een langzame opbouw van warm water langs de evenaar in de Stille Oceaan. Dat wordt vervolgens omgezet in een opwarming in het oosten door periodes met westenwind in de westelijke Stille Oceaan in het voorjaar, die voor een groot gedeelte onvoorspelbaar zijn.

Is El Niño te voorspellen?

De huidige generatie weermodellen kan El Niño ongeveer een half jaar van te voren voorspellen. Dit jaar was in het voorjaar duidelijk dat de kans op El Niño groot was; in de zomer werd het zeker dat hij er echt zou komen. In september werd duidelijk hoe sterk El Niño zou worden. Vorig jaar was de kans ook groot in het voorjaar, maar bleek in de zomer dat El Niño uiteindelijk heel zwak zou blijven.

 

Zeewatertemperatuur van augustus 2015 met El Niño zichtbaar langs de evenaar van de Stille Oceaan. Bron: CPC/NCEP/NOAA.
Zeewatertemperatuur van augustus 2015 met El Niño zichtbaar langs de evenaar van de Stille Oceaan. De rode kleur geeft de warmere watertemperatuur dan normaal aan. Bron: CPC/NCEP/NOAA.

Waarom is El Niño belangrijk?

Gedurende El Niño trekt het regengebied dat normaal boven Zuidoost-Azië ligt naar de Stille Oceaan. Dit brengt niet alleen droogte in Indonesië (tot oktober) en de Filippijnen (vanaf oktober) met zich mee, maar verandert ook het weer in grote delen van de wereld. De invloeden verspreiden zich langs een aantal hoofdrichtingen.

De eerste keten van effecten gaat de wereld rond door de tropen. Hierdoor worden de noordkust van Zuid-Amerika en de eilanden daarvoor droger, Oost-Afrika in het najaar natter en zuidelijk Afrika in hun zomer wat droger. Er is ook een zwak effect op regen in de Sahel. De hele tropen warmen ook op, waardoor de wereldgemiddelde temperatuur het jaar na El Niño altijd wat hoger uitvalt.

De hele tropen warmen op waardoor de wereldgemiddelde temperatuur het jaar na El Niño altijd wat hoger uitvalt.

De andere twee richtingen zijn bogen over de Stille oceaan naar Noord- en Zuid-Amerika. Zuidoost-China wordt wat natter, Canada heeft meestal een wat zachtere winter en het zuiden van de VS en Mexico krijgen vaak koeler, natter weer. Op het zuidelijk halfrond wordt Oost-Australië vaak iets droger en krijgen Zuid-Brazilië en Uruguay juist meer regen. Deze effecten hangen ook sterk van het seizoen af.

Lange termijn weersverwachtingen

Veel weerinstituten maken verwachtingen voor het gemiddelde weer tot een half jaar vooruit. De meeste voorspellende waarde komt door El Niño, dus in een jaar met een grote El Niño zoals 2015/2016 geven deze verwachtingen relatief grote afwijkingen van het gemiddelde weer. Een samenvatting en een lijstje van dit soort verwachtingen staat op de KNMI seizoensverwachtingenpagina. Numerieke verwachtingen kunnen bij weerproviders gekocht worden. Het blijven echter kansverwachtingen, net zoals weersverwachtingen op een termijn van een aantal dagen.

Effecten in Europa?

Europa ligt buiten de belangrijkste banen met invloeden van El Niño. De effecten zijn hier dan ook zeer klein. In Spanje en Portugal valt in de herfst bij El Niño iets meer regen. In het voorjaar na een sterke El Niño krijgen we in Nederland en verder naar het oosten vaak een nat voorjaar, terwijl Oost-Spanje dan iets droger en warmer is. In delen van Scandinavië is de winter bij El Niño gemiddeld wat strenger dan normaal, maar op het winterweer in Nederland heeft El Niño geen aantoonbare invloed.

Meer uitleg over

  • De grootste effecten in ons voorjaar zijn in het westen van de Stille Oceaan: langs de evenaar gaat het meer regenen en 10°-15° ten noorden en ten zuiden er van wordt het droger.

    Nat voorjaar na El Niño

    Na een winter met een sterke El Niño krijgen wij steevast te maken met een nat voorjaar.
  • El nino

    El Niño in warmer klimaat

    De zeer sterke El Niño van 1997/1998 was klimatologisch één van de opmerkelijkste meteorologische gebeurtenissen van de laatste decennia.
Niet gevonden wat u zocht? Alle uitleg over