Uitleg over

Klimaat

Het klimaat is het gemiddelde weer over een bepaalde periode. Een klimaat is niet stabiel, het kan door natuurlijke en menselijke invloeden veranderen.

Om het klimaat te bepalen wordt gekeken naar het gemiddelde over 30 jaar van temperatuur, vocht, luchtdruk, wind, bewolking en neerslag. Dagelijkse en jaarlijkse variaties en hoe vaak extremen voorkomen zijn ook van belang. Voorbeelden van extremen zijn hittegolven en zware regen met wateroverlast of overstromingen.

Houvast door klimaat

Het weer wisselt van dag tot dag en is van een spreekwoordelijke grilligheid. Toch zijn algemene uitspraken over het weer mogelijk. In de winter is het kouder dan in de zomer. In Spanje is de kans op zonnig zomerweer veel groter dan in Nederland.

Het klimaat vertelt ons wat we van het weer kunnen verwachten. Het geeft daarmee houvast aan mens en natuur. Een vakantiebestemming, de gewaskeuze van een boer, de dijkhoogte langs de rivieren en de overwinteringsperiode van trekvogels; allemaal hangen ze samen met het klimaat.

Hoe werkt het klimaat?

De zon verwarmt de aarde. Een deel van de zonnestraling kaatst terug, een ander deel wordt omgezet in warmte. Broeikasgassen zoals waterdamp en kooldioxide houden een deel van de warmtestraling van de grond vast. Zonder dit warme-deken-effect zou de aarde veel kouder zijn.

Wind en oceaanstromingen spelen een belangrijke rol bij de verdeling van de warmte over de aarde. Deze warmtetransporten zorgen ervoor dat het temperatuurverschil tussen de tropen en de polen niet veel groter is dan waargenomen. De relatie tussen de atmosfeer, de oceaan, het landoppervlak, sneeuw en ijs, en de biosfeer (bomen, plankton etc.) is van groot belang.

Schematische weergave van de elementen, processen en onderlinge interacties van het klimaatsysteem.
Schematische weergave van de elementen, processen en onderlinge interacties van het klimaatsysteem.

Meer uitleg over

  • Sneeuw in Nederland (Bron: Jannes Wiersema)

    Winter door de jaren heen

    De maand februari was iets kouder dan december en januari maar als geheel eindigt de winter van 2014 bij de zachte winters. Het was wel kouder dan vorig jaar.
  • Blokkade op de weerkaart op 500 hPa vlak en afwijking van de temperatuur in het extreem droge jaar 1976 ©KNMI/ECMWF

    Zomerse weerkaart

    Aanhoudend zomerweer hebben we wanneer hogedrukgebieden op de weerkaart aanhouden en de weg voor depressies van de Oceaan blokkeren.
Niet gevonden wat u zocht? Zoek in alle uitleg over