Uitleg over

Warme Golfstroom

Het weer en met name de temperatuur in West-Europa is sterk afhankelijk van de zeewatertemperatuur in het noorden van de Atlantische Oceaan. Een reletief warme oceaan houdt de temperatuur in de wijde omtrek op een gematigd niveau.

Transportband van warmte

De temperatuur is in de Atlantische Oceaan relatief hoog door de Warme Golfstroom, die als transportband van warmte fungeert. De stroming gedraagt zich als een slingerende rivier met draaikolken en opwellende en zinkende bellen van koud en warm water. De Golfstroom begint in de Golf van Mexico (vandaar de naam) en brengt warm water naar het noordelijk deel van de Atlantische Oceaan. Omdat het water daar relatief zout is kan het na afkoeling naar beneden zinken, waarna het in zuidelijke richting terugstroomt. De warme Golfstroom wordt waarschijnlijk aangestuurd door enorme wervels in de wateren rond Zuid-Afrika. Daardoor lekt warm water uit de Indische Oceaan naar de Zuidelijke Atlantische Oceaan. Dankzij onderzoek vanaf het Nederlandse onderzoeksschip Pelagia zijn de wervels en zeestromingen rond Afrika in kaart zijn gebracht.

Wereldwijde transportband van oceaanwater waarvan de warme Golfstroom deel van uitmaakt. Rood is de stroming aan of nabij het zeeoppervlak, blauw is de stroming in de diepzee.
Wereldwijde transportband van oceaanwater waarvan de warme Golfstroom deel van uitmaakt. Rood is de stroming aan of nabij het zeeoppervlak, blauw is de stroming in de diepzee.

Onzekere factor

We weten uit onderzoek van boorkernen uit de ijskap van Groenland dat de zeewatertemperatuur in het verre verleden (tienduizenden tot honderduizenden jaren geleden) soms snel wisselde. Misschien had dat te maken met de veranderlijke sterkte van de Warme Golfstroom. De transportband kan vrijwel tot stilstand komen en dan kan het ijs in de Atlantische Oceaan zich uitbreiden.

Of die veranderingen samenhangen met de Golfstroom is niet duidelijk. Pas in deze eeuw en door satellieten vooral in de laatste tientallen jaren, hebben we de beschikking over meetgegevens van oceanen. Dat is nog te kort om conclusies te trekken; misschien zijn de natuurlijke variaties van de golfstroom veel groter dan algemeen wordt aangenomen. De golfstroom is daarom een onzekere factor in de opwarming van het klimaat waarmee de aarde te maken heeft.

Golfstroom afremmen

Klimaatonderzoekers voorspellen op grond van berekeningen dat de Golfstroom in een warmer klimaat kan afremmen. Het smeltend ijs van de polen en de grotere hoeveelheden neerslag leveren dan zoveel zoet water op dat het na afkoeling minder naar beneden zinkt, waardoor de Warme Golfstroom in het noordelijk deel van de Atlantische Oceaan minder ver doordringt.

Ook voor West-Europa zou dat gevolgen hebben. De opwarming zou hier dan minder groot zijn dan elders. Zeker is dit allerminst: volgens andere scenario's kan de luchtstroming boven Europa zodanig gaan veranderen dat de warmte ons vanuit een andere hoek kan bereiken. 

Niet gevonden wat u zocht? Zoek in alle uitleg over