Steeds gevaarlijkere gevoelstemperaturen in zuidelijk West-Afrika door klimaatverandering

Vochtige hitte maakt afkoeling moeilijk 

In de zuidelijke kustzone van West-Afrika was het in februari 2024 abnormaal warm. Deze hitte kwam ook eerder dan normaal. Het is in die regio ook relatief vochtig. Die hoge luchtvochtigheid is belangrijk, omdat koeling van het lichaam door verdamping dan veel moeilijker is dan bij lage luchtvochtigheid. Vochtige warmte voelt daardoor warmer aan dan droge warmte.  

Gevaarlijke warmte 

Hoge temperaturen samen met een relatief vochtige lucht leidde daar tot een hitte-index (of “Heat Index”) waarde van ongeveer 50°C. Dit wordt ook wel geclassificeerd als 'gevaarlijk' omdat er bij deze waarden een hoog risico is op hittekrampen en hitte-uitputting. Lokaal werden zelfs waarden tot 60°C bereikt (afbeelding 1), en daarmee de classificatie ‘extreem gevaarlijk’, met een hoog risico op een hitteberoerte. Er zijn voor zuidelijk West-Afrika weinig gegevens beschikbaar over de gevolgen voor de gezondheid. Dit komt waarschijnlijk door een beperkt bewustzijn over hitterisico's en daarmee ook een beperkte registratie van de gezondheidseffecten. 

Door klimaatverandering 4 graden warmer 

De hoge Heat Index waarden zoals in februari in zuidelijk West-Africa voorkwamen lagen door klimaatverandering ongeveer 4°C hoger dan rond 1900 het geval zou zijn geweest. Dat blijkt uit een analyse van World Weather Attribution. Als de opwarming van de aarde doorgaat en 2°C bereikt, zullen de waarden nog zo'n 1,2°C tot 3,4°C hoger liggen. Waar zulke waarden vroeger minder dan eens in de 100 jaar voorkwamen, verwachten we dit nu ongeveer elke 10 jaar. De hitte zoals die nu plaatsvond is dus meer dan tien keer waarschijnlijker geworden als gevolg van klimaatverandering. Bij een wereldwijde opwarming van 2°C zullen zulke waarden ongeveer elke twee jaar bereikt worden, met alle gezondheidsrisico's van dien. 

Gevoelstemperatuur in Nederland 

De temperaturen in Nederland liggen natuurlijk lager dan in West Afrika, en bij ons bereikt de Heat Index dan ook niet de classificatie 'gevaarlijk'. Toch is in Nederland hitte ook een risico waar het KNMI voor waarschuwt en het RIVM het Nationaal Hitteplan voor kan activeren. Het toevoegen van een indicator om de mogelijke impact van hitte in te schatten, is een belangrijke volgende stap. 

KNMI-klimaatbericht door Sjoukje Philip