Waarschuwing voor gladheid door ijzel in het gehele land met uitzondering van Zeeland
11 januari bevindt zich zeer koude lucht in Nederland, met name in het oosten van het land (figuur 1). Een lagedrukgebied boven de Atlantische Oceaan trekt richting Schotland op zondag. Het warmtefront (rode lijn in figuur 2) dat bij dit lagedrukgebied hoort, bereikt Nederland zondagavond, gevolgd door een occlusie (paarse lijn boven Engeland in figuur 2). De neerslag van het warmtefront bereikt in de tweede helft van de avond het uiterste zuidwesten en trekt in de loop van de nacht en ochtend verder oostwaarts over het land. In het westen valt er vooral regen, verder landinwaarts meer ijzel en (natte) sneeuw. De regen valt op veel plekken op een bevroren wegdek. Ook is het op sommige plekken onderkoelde regen die bevriest wanneer het de grond raakt. Daarom zorgt het front op veel plekken voor gevaarlijke gladheid.
De laatste neerslag verlaat het noordoosten van het land rond 9:00 uur in de ochtend. De wegdektemperatuur ligt daar dan nog wel onder het vriespunt. Rond 10:00 uur komen ook de wegdektemperaturen in het noordoosten boven het vriespunt en is de gladheid op de hoofdwegen voorbij. Wel is er dan op de binnenwegen en plekken waar niet gestrooid wordt nog enige tijd kans op gladheid door sneeuw- en ijsresten.
Vanwege gladheid waren er meerdere ongelukken op de snelwegen en werden sommige snelwegen vroeg in de ochtend korte tijd afgesloten. Op de A59 bij Den Bosch kantelde een strooiwagen. Op de A1 tussen Hengelo en Apeldoorn werden twee rijstroken afgesloten na een ongeval en op de A12 bij Duiven sloeg een auto over de kop. In de vroege ochtend was de A6 tussen Almere-Stad en Almere Haven dicht, evenals de A50 bij knooppunt Grijsoord.
De treinen reden door het winterweer een aangepaste dienstregeling. Deze dienstregeling was al ingesteld door eerdere sneeuwval in de week.
In Friesland, Groningen en Drenthe reedt uit voorzorg een deel van de bussen in de ochtend niet. Diverse onderwijsinstellingen in de noordelijke provincies schrapten tentamens, examens en praktijklessen. (bron: NOS)
Op zondag 11 januari kwam het KNMI Expertteam bijeen om de weersituatie te bespreken. Ook werden andere weerbureaus bevraagd over hun inschatting van de gladheid. Om 12:00 uur heeft het KNMI code oranje uitgegeven voor het hele land, met uitzondering van de provincies Zeeland en Zuid-Holland:
“Komende nacht wordt gladheid door ijzel verwacht, met uitzondering van het zuidwesten van het land. Hiervoor geldt code oranje. Er is een grote kans op ongelukken door gladde bruggen, wegen, fietspaden en voetpaden. De gladheid zal vaak moeilijk te zien zijn, wat het voor weggebruikers verraderlijk maakt. Tijdens de maandagochtendspits geldt alleen in het noordoosten van het land nog code oranje. Elders verdwijnt de gladheid in de loop van de nacht en maandagochtend vrij snel van het zuidwesten uit.”
De code oranje die is uitgegeven geldt voor Noord-Holland, Utrecht en Noord-Brabant vanaf 23:00 uur. In de loop van de nacht gaat de oranje ook in in andere provincies. Als laatste geldt code oranje voor de provincie Groningen vanaf 2:00 uur ‘s nachts.
Op zondag om 13:00 uur kwam het KNMI Weerimpactteam bijeen om te overleggen over een mogelijke code rood. Code rood wordt uitgegeven als de impact van het weer maatschappij-ontwrichtend is. In dit overleg werd besloten om geen code rood uit te geven.
Om 17:36 uur werd Zuid-Holland aan de waarschuwingen toegevoegd, omdat de modellen aangaven dat de ijzel zich uitgebreider voor zou doen dan in eerdere verwachtingen.
Midden in de nacht blijkt dat de wegdektemperaturen minder snel oplopen dan vooraf gedacht. Er wordt besloten code oranje in enkele provincies met een of twee uur te verlengen.
Code oranje wordt om 5:00 uur beëindigd voor Noord- en Zuid-Holland. Daarna volgen de overige provincies van het zuidwesten uit. Om 10:00 uur wordt als laatste code oranje voor Friesland, Groningen en Drenthe beëindigd.
Door klimaatverandering neemt het aantal vorstdagen, dagen waarbij de minimumtemperatuur onder het vriespunt ligt, af. Daarmee neemt de kans op gladheid ook af. In het huidige klimaat (gemiddeld tussen 1991-2020) is het aantal vorstdagen in De Bilt 53. In 1981-2010 was dit aantal nog 58. In de toekomst neemt het aantal vorstdagen verder af. In het KNMI'23-klimaatscenario met hoge uitstoot (H) zullen dat er in 2050 ongeveer 20 minder zijn, in het lage uitstootscenario (L) ongeveer 14 minder.