Waarschuwing voor gladheid door sneeuw en bevriezing in vrijwel het hele land
Een lagedrukgebied trekt op 7 januari vanaf Schotland geleidelijk zuidoostwaarts. Het bijbehorende koufront bereikt de Nederlandse kust aan het einde van de nacht en trekt in de ochtend en middag oostwaarts over Nederland. Het koufront zorgt voor veel sneeuw. Daarnaast zorgt het lagedrukgebied ook voor veel wind, waardoor het zicht plaatselijk slecht is en de sneeuw kan opwaaien tot sneeuwduinen. Ook na het koufront trekken er nog enkele sneeuwbuien over.
De sneeuw bereikt in de nacht al het westen van het land. Het sneeuwgebied trekt in de ochtend oostwaarts en de wind neemt toe. Op veel plekken aan de kust worden in de nacht en ochtend windsnelheden van 6, soms 7 Bft gemeten, met windstoten van 75-90 kilometer per uur.
Er valt op meerdere plekken zo’n 5-10 centimeter sneeuw per zes uur bovenop het sneeuwdek dat er al lag van de voorgaande dagen. De sneeuwhoogte wisselt sterk door de wind die sneeuwduinen veroorzaakt en door het feit dat de buien plaatselijk voor meer sneeuw zorgen. Aan het einde van de middag ligt er op de meeste automatische weerstations van het KNMI tussen de 5 en 15 centimeter. In Den Helder wordt op dat moment geen sneeuw meer gemeten, in Deelen bijna 25 centimeter (Figuur 4).
Door de sneeuw ontstond tijdens de ochtendspits meer dan 700 kilometer file, voornamelijk langzaam rijdend verkeer. Rijkswaterstaat riep mensen op om thuis te blijven. Ook werd op veel plaatsen geen afval opgehaald.
Op verschillende trajecten vielen treinen en bussen uit en er reden geen treinen naar Londen en Parijs. Ook in de Rotterdamse Haven leidde het weer tot problemen. Grote terminals staakten de werkzaamheden tijdelijk en er lagen schepen te wachten voor gesloten bruggen. Op enkele plekken in het land bleven gebouwen dicht vanwege instortingsgevaar door grote hoeveelheden sneeuw op het dak. In Utrecht stortte het dak van een sportcomplex in, al is nog niet bekend of de sneeuw hier een rol in speelde.
Schiphol annuleerde uit voorzorg 800 vluchten. In de nacht van dinsdag op woensdag brachten meer dan duizend mensen de nacht door op de luchthaven. (bron: NOS)
Voor de weersituatie kwam dinsdag 6 januari het KNMI Expert Team meerdere keren bijeen. De exacte locatie van de hevigste sneeuwval was nog onzeker, maar vanwege de timing van de sneeuw tijdens de spits en om mensen voldoende tijd te geven zich voor te bereiden op het weer is om 16:57 uur code oranje uitgegeven voor alle provincies behalve Limburg en de Waddeneilanden.
“De sneeuwzone begint woensdagochtend in het westen en breidt zich uit naar het oosten. In een brede kuststrook blijft er naar verwachting weinig sneeuw liggen en is de kans op gladheid minder groot. Verder landinwaarts verwachten we 3-5 cm, plaatselijk 5-7 cm. Code oranje geldt in het hele land, met uitzondering van Limburg en de Wadden. Daar blijft code geel van kracht voor gladheid.”
Op 7 januari bleek in de ochtend dat er ook een intensief sneeuwgebied boven Noord-Brabant en België ontstaan was dat richting Limburg trok. Daarom is om 9:10 uur ook besloten voor de provincie Limburg code oranje uit te geven vanaf 10:00 uur. Ook is er extra gewezen op de wind, die lokaal sneeuwduinen kan veroorzaken en het zicht kan verslechteren.
“Een gebied met sneeuw trekt vandaag van west naar oost over het land. Wegen, fietspaden en stoepen worden glad. Door de combinatie van sneeuw en vrij krachtige wind is het zicht plaatselijk slecht zijn. Bovendien kunnen er zich plaatselijk ook sneeuwduinen vormen. Het wegverkeer, maar ook fietsers en voetgangers zullen hinder ondervinden. Code oranje geldt in het hele land, met uitzondering van de Wadden, daar blijft code geel van kracht voor gladheid.”
Om 12:18 uur werd de code oranje voor Zuid-Holland en Zeeland beëindigd. Voor andere provincies werd de waarschuwing verlengd vanwege de winterse buien. Om 16:50 uur werd code oranje voor Noord-Holland beëindigd. Dit gebeurde voor Friesland, Flevoland, Utrecht, Noord-Brabant en Limburg om 18:02 uur en voor Groningen, Drenthe, Overijssel en Gelderland om 20:02 uur.
Door klimaatverandering neemt het aantal vorstdagen, dagen waarbij de minimumtemperatuur onder het vriespunt ligt, af. In het huidige klimaat (gemiddeld tussen 1991-2020) is het aantal vorstdagen in De Bilt 53. In 2050 zal dit volgens de KNMI’23-klimaatscenario’s verder afnemen tot rond de 30 in de hoge klimaatscenario’s en rond de 40 in de lage klimaatscenario’s.
In De Bilt ligt het aantal dagen per jaar met sneeuwval rond de 19. Ook dit zal door klimaatverandering in de toekomst verder afnemen. De winters worden weliswaar steeds natter, maar neerslag valt steeds vaker als regen. De kans op situaties met sneeuw en gladheid wordt dus kleiner.