Waarschuwing voor onweersbuien met windstoten, hagel en veel neerslag Friesland, Drenthe, Gelderland en Overijssel
Op 29 mei bevond het land zich onder invloed van een hogedrukgebied boven het midden van Europa (figuur 1). In een zuidelijke stroming warmde het overdag sterk op. De maximumtemperatuur liep in het oosten van het land op tot boven dertig graden Celsius (figuur 1).
Van het westen naderde een koufront waarachter zich koelere lucht bevond. Voor dit koufront uit was sprake van een thermische vore (de rode lijn met haakjes in figuur 1), een gebied waar de warme en vochtige lucht opstijgt en onweersbuien kunnen ontstaan. De thermische vore en het koufront trokken vanaf de middag oostwaarts over het land en verlieten het land rond 20:00 uur (zie figuur 3 voor de locatie van de buien om 17:50 uur). Daarachter draaide de wind naar het westen en werd koelere lucht aangevoerd.
De verwachting was dat er in het gehele land onweersbuien konden ontstaan bij de passage van de thermische vore en het koufront. De zwaarste buien werden in het oosten van het land verwacht, met kans op hagelstenen van 2-4 centimeter en zware windstoten (>75 km/uur). De modellen hadden echter grote moeite om de situatie goed weer te geven en waren heel wisselend in hun verwachting. In eerste instantie was de verwachting dat de zwaarste buien in het zuidoosten van het land zouden ontstaan. In de loop van de middag werd duidelijk dat de zwaarste buien over het oosten en noordoosten van het land gingen trekken.
Op KNMI-station Marknesse werd een maximale windstoot van 97 km/uur (27 m/s) geregistreerd. Ook andere KNMI-stations registreerden windstoten van meer dan 75 km/uur (21 m/s), met name in het oosten van het land (figuur 4). Bij buien varieert de wind zo sterk op korte afstand, dat de hoogste windstoten zelden door een KNMI station worden gemeten. Het is dus goed mogelijk dat er elders zwaardere windstoten zijn voorgekomen. Dit geldt ook voor de hoeveelheid neerslag (figuur 5). De grootste hoeveelheid neerslag werd in de buurt van Tubbergen in Overijssel geregistreerd: 25 millimeter.
Op meerdere plekken zorgden de onweersbuien voor problemen. In Apeldoorn sloeg de bliksem in in een flatgebouw, waardoor de stoppen in meterkasten doorsloegen. Ook waren er meldingen van meerdere woningbranden. Zo woedde in Zoetermeer brand op het dak van een woning door blikseminslag en werd in Bleskensgraaf in Zuid-Holland een NL-Alert verstuurd vanwege een brand in een woonboerderij met rieten dak.
Blikseminslag zorgde ook voor problemen op het spoor. Er reden langere tijd geen treinen tussen Zwolle en Groningen en tussen Zutphen en Hengelo.
In Westerbroek in Groningen stortte door hevige regenval een dak in van een bedrijfspand. In Eelde, in Drenthe, zijn door een regenbui meerdere wegen ondergelopen. Op meerdere plekken in het land vielen bomen op wegen of op het spoor. (Bron: NOS)
Om 17:11 uur gaf het KNMI code oranje uit voor de provincies Groningen, Drenthe, Overijssel en Gelderland:
“In het oosten komen plaatselijk zware onweersbuien voor. Bij de buien is er kans op grote hagel, zware windstoten en veel regen in korte tijd.
Deze buien kunnen plaatselijk voor overlast en schade zorgen door blikseminslag, veel regen in korte tijd, windstoten en grote hagelstenen. Voor de rest van het land geldt code geel voor onweersbuien.
In de loop van de avond trekken de zwaarste buien naar Duitsland weg.
Bij de buien is er kans op (zware) windstoten tot ongeveer 75-90 km/uur en is hagel tot ca. 2-4cm mogelijk. Plaatselijk valt er 20-40 mm neerslag in een uur. “
Code oranje werd om 18:58 uur in Groningen en Drenthe beëindigd. In Gelderland en Overijssel werd de code oranje om 19:56 uur beëindigd.
Volgens de KNMI'23-klimaatscenario's zullen extreme buien in de lente en zomer vaker voorkomen, terwijl het aantal lichte zomerbuien (tot 10 millimeter/uur) juist zal afnemen. Doordat er meer neerslag verdampt, kunnen windstoten en valwinden bij buien sterker worden. Door verdamping koelt de lucht namelijk af, waardoor deze zwaarder wordt en neerwaarts beweegt. De kans op valwinden neemt hierdoor toe. Of het in Nederland ook vaker gaat bliksemen, is onzeker.