In de volksweerkunde staan de dagen 11 tot 14 mei bekend als IJsheiligen. Deze dagen markeren het einde van de winterse periode met kans op vorst. Dit is van belang omdat vorst schade kan veroorzaken aan gewassen en planten, zoals Nederlandse fruittelers en wijnboeren in Zuid-Europa eind april ondervonden. Moestuinen worden daarom meestal pas na deze periode beplant.
Sinds 1901 is er na 14 mei in De Bilt in negen jaren nog vorst opgetreden, de vuistregel van de IJsheiligen klopte dus in 92% van de jaren. De laatste datum in het voorjaar waarop het ooit vroor was 28 mei 1961.
Aan de hand van gemeten minimumtemperaturen kan de klimatologische 'winterse periode', waarin de dagelijkse kans op vorst groter is dan 1%, berekend worden. In de periode 1981-2010 eindigde de winterse periode gemiddeld op 8 mei, dus net voor de IJsheiligen. Aan het begin van de 20e eeuw eindigde de winterse periode op 22 mei. Deze verschuiving van twee weken past in een lange trend van toenemende temperaturen in Nederland.
Door klimaatverandering zal in de toekomst de winterse periode nog eerder eindigen. In alle klimaatscenario’s van het KNMI neemt de kans op vorst in Nederland af. Afhankelijk van de mate van wereldwijde temperatuurstijging zal de winterse periode in 2050 eindigen tussen 22 april en 4 mei.
Moestuingewassen kunnen dan dus nog eerder naar buiten. Ook voor de landbouw lijkt het vroegere einde van de winter goed nieuws, al leidt klimaatverandering ook tot vroegere bloei en daardoor eerder in het jaar tot risico op vorstschade.
KNMI-klimaatbericht door Karin van der Wiel
Als eerste mondiale weercentrum is het European Centre for Medium-Range Weather Forecasts (ECMWF)...
25 juni 2026 - NieuwsberichtVenezuela is afgelopen vannacht kort na elkaar getroffen door twee zware aardbevingen. Om 2.04 uu...
25 juni 2026 - NieuwsberichtExtreem warme dagen met een maximumtemperatuur van minstens 35 graden komen steeds vaker voor in ...
24 juni 2026 - KlimaatberichtWereldwijd is te weinig betrouwbare neerslaginformatie beschikbaar. Het aantal neerslagradars en ...
23 juni 2026 - Nieuwsbericht