Wat doet klimaatverandering met stormen Austen en Boelo?

Storm Austen, ontwikkelde zich van donderdag 22 op vrijdag 23 oktober razendsnel over de Atlantische Oceaan, perste zich daarna door het Kanaal tussen Engeland en Frankrijk om vervolgens recht over Nederland te trekken. Austen veroorzaakte veel schade en overlast in het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk, onder andere door stroomuitval en omgewaaide bomen. Toen Austen over Nederland trok was de storm al aan het afzwakken. Het waaide hard, en er viel veel regen, plaatselijk 50 mm binnen 24 uur.
Daarna kwam storm Boelo. Deze storm die ten noorden van Schotland over de Noordzee trok, was een stuk groter qua windveld dan Austen en leek meer dan Austen op een echte winterstorm. Over een gigantisch gebied waaide het enorm en werd vochtige lucht naar het noorden getransporteerd. In het Verenigd Koninkrijk zaten tienduizenden mensen zonder stroom. De uitlopers van het windveld reikten tot in Nederland, en er viel opnieuw veel regen.

Future Weather-methode ('het weer van vandaag in de toekomst')

Eén van de vragen die we veel krijgen is of dit soort stormen krachtiger worden in een warmer klimaat. Met de KNMI Future Weather-methode kunnen we dit bestuderen. Door dezelfde storm met ons weermodel door te rekenen onder andere klimaatcondities, kunnen we kijken wat er verandert. We bestuderen hierbij niet de vraag óf de stormen hadden kunnen voorkomen, maar wat er zou gebeuren áls ze zouden plaatsvinden in een ander klimaat, bijvoorbeeld het klimaat van begin vorige eeuw toen het 1,5 graad koeler was of een mogelijk toekomstig klimaat wanneer de wereld 1,5 graad verder is opgewarmd. In dit bericht kijken we alleen naar storm Austen. 

Neerslag neemt toe

In de Future Weather-simulaties van Austen in een warmer klimaat neemt de neerslag duidelijk toe: gemiddeld over Nederland bedraagt de toename ongeveer 10 procent per graad mondiale opwarming (afbeelding 1). Dit is wat meer dan je op basis van de extra hoeveelheid vocht in de lucht zou verwachten. In de zomer zien we vaak dat korte, hevige regenbuien sterker toenemen dan we op basis van de mondiale opwarming zouden verwachten. Bij Austen zien we die sterkere toename vooral terug in de totale hoeveelheid neerslag.
De stormen laten zien hoe belangrijk ze kunnen zijn voor de aanvoer van grote hoeveelheden neerslag, zeker na een zomer waarin grote delen van Europa juist lange tijd droog waren.

In de simulaties van Austen nemen de maximale windstoten boven Nederland toe in een warmer klimaat (rode kleuren in afbeelding 2). Toch lijkt Austen zelf niet veel krachtiger te worden als we kijken naar de luchtdruk in het centrum van de storm.

Er zijn diverse redenen waarom een storm zoals Austen mogelijk niet veel sterker wordt in onze simulaties ervan in een warmer klimaat. Eén ervan is dat Austen vooral werd aangedreven door grootschalige verschillen in temperatuur tussen luchtmassa’s. In onze simulaties veranderen die niet veel, wat kan verklaren waardoor de stormen vergelijkbaar zijn qua sterkte gemeten naar de minimum luchtdruk. 
Hiermee is niet gezegd dat dit voor alle stormen zal gelden. Een ander type stormen waarbij een grotere rol gespeeld wordt door de warmte die vrijkomt door de vorming van wolken en neerslag, zoals stormen met een tropische voorgeschiedenis, reageren mogelijk wel sterker op klimaatverandering. Verder onderzoek zal dit moeten uitwijzen. Een belangrijk nieuw inzicht uit deze Future Weather simulaties is wel dat windstoten rond zo'n storm wel in kracht kunnen toenemen met groter risico op omvallende bomen en schade aan infrastructuur.

KNMI-klimaatbericht door Hylke de Vries