Het Noorderlicht bij Waadhoeke (foto: Karin de Boer)
Het Noorderlicht boven Polen.

Het noorderlicht

27 februari 2023

Het noorderlicht dankt zijn naam aan de plek op aarde waar je dit fenomeen het beste kunt bekijken, namelijk in het poolgebied. Toch kun je het noorderlicht ook soms in Nederland zien.

Het noorderlicht is misschien wel de beste lichtshow van de natuur. De bron van het licht zijn geladen deeltjes in het magneetveld van de aarde die de atmosfeer bereiken. De deeltjes komen in beweging als het magneetveld wordt verstoord door de deeltjes afkomstig van de zon, vaak een tot drie dagen na een uitbarsting op de zon. De deeltjes botsen met zuurstof en stikstofatomen- en moleculen bij de polen. De energie van deze botsing komt vrij in de vorm van licht: het noorderlicht (bij de noordpool) en het zuiderlicht (bij de zuidpool).  

Het Noorderlicht bij Waadhoeke (foto: Karin de Boer)

Hoe zeldzaam is noorderlicht in Nederland? 

Het noorderlicht is alleen in Nederland te zien tijdens een periode van maximale zonne-activiteit. De zonne-activiteit varieert met een periode van elf jaar, maar ook tijdens zo'n maximum is het noorderlicht zeldzaam in ons deel van de wereld. Momenteel bevinden we ons in een nieuw zonnemaximum dat rond 2024/2025 de piek bereikt. In de rustige periode (rond 2030) is de kans om het noorderlicht in Nederland te zien erg klein. Naast de zonneuitbarsting moet het bovendien donker en (grotendeels) onbewolkt zijn om het noorderlicht te kunnen zien. Eind maart en eind september is er een iets grotere kans op noorderlicht. Dit komt door de stand van de aarde ten opzichte van het magneetveld van de zon. 
Vanwege het huidige zonne-maximum blijft de kans op noorderlicht in Nederland aanwezig, vooral bij helder winterweer. 

Welke kleuren heeft het poollicht?  

De kleur wordt onder andere bepaald door de atomen en moleculen waarmee de zonnedeeltjes botsen, en de hoogte waarop de botsing plaatsvindt. Daarnaast maakt het ook nog uit op welke plek je kijkt. Ten eerste de atomen en moleculen: bij zuurstofatomen gaat het om groen of rood licht, afhankelijk van de energie van het inkomende deeltje. Bij stikstof gaat het om blauw, paars of rood. Dan de hoogte: omdat de hoeveelheid zuurtstof en stikstofdeeltjes verschilt met hoogte, zijn de kleuren ook hoogte-afhankelijk. Op grote hoogte is er vooral rood van zuurstof, daaronder groen van zuurstof en blauw/paars/rood van stikstof. Groen is de meest voorkomende kleur. Tenslotte maakt het ook uit waar je kijkt: als je verder van de noordpool staat, zie je (door de kromming van de aarde) vooral de hogere lagen van de atmosfeer (met rood licht van zuurstof). Dichter bij de polen kijk je recht omhoog en zul je vooral het groene licht zien.  

Waarom is het poollicht belangrijk voor het KNMI?

Het poollicht zelf is vooral erg mooi, maar de oorzaak -de zonnestorm- kan stroomstoringen veroorzaken, en de communicatie en navigatie van het vliegverkeer verstoren. Het KNMI heeft in opdracht van de overheid een ruimteweer-alarmeringsservice opgezet. Het KNMI brengt 24 uur per dag, zeven dagen per week de effecten en gevaren van ruimteweer in kaart. We monitoren de situatie in de ruimte en vergroten het bewustzijn bij vitale sectoren over de mogelijke effecten.

Recente nieuws- en klimaatberichten

  1. 200 jaar geleden is het broeikaseffect ontdekt

    Hoera, het broeikaseffect is tweehonderd jaar oud! Of in ieder geval de eerste beschrijving ervan...

    17 juli 2024 - Klimaatbericht
  2. Satellietinstrument OMI al 20 jaar in de ruimte

    Vandaag, 15 juli is het precies 20 jaar geleden dat de Aura-satelliet werd gelanceerd, met daar a...

    15 juli 2024 - Nieuwsbericht
  3. Satelliet EarthCARE doet eerste succesvolle stralingsmetingen

    Met indrukwekkend veel detail heeft satelliet EarthCARE zijn eerste metingen verricht van de hoev...

    12 juli 2024 - Klimaatbericht
  4. Deze zomer mogelijk geen dramatische afsmelt van Alpengletsjers

    Tijdens de warme zomer en herfst van de afgelopen twee jaar zijn de Alpengletsjers sterk gesmolt...

    10 juli 2024 - Klimaatbericht
Toon alle nieuws- en klimaatberichten