Steeds zachtere avonden tijdens Sint-Maarten

Temperatuurgegevens van De Bilt tussen 18 en 20 uur laten het historische verloop (1956-2025) van de week rondom Sint-Maarten zien, rode stippen voor de avond van Sint-Maarten zelf en blauwe voor de overige avonden van de week (afbeelding 1). Door klimaatverandering wordt de Nederlandse herfst steeds warmer, iets wat ook in dit verloop is terug te zien. Zo is de temperatuur tussen 18 en 20 uur in de week rondom Sint-Maarten met gemiddeld 3,3 °C gestegen, oftewel een halve graad per tien jaar. Kijken we uitsluitend naar de temperatuur op 11 november tussen 18.00 en 20.00 uur, dan was het in 1977 het warmst met 13,4 °C. De laagste temperatuur werd gemeten in 2016, toen het gemiddeld 0,9 °C was. Dit laat zien dat een koude Sint-Maarten in een opwarmend klimaat nog steeds mogelijk blijft.

In een eerder klimaatbericht lieten we zien dat in het huidige veranderende klimaat het typische herfstweer verschuift naar later in het jaar. In de periode rond 11 november zien we deze verschuiving ook terug: een vergelijking van daggegevens van De Bilt over 1961-1990 en 1991-2020 laat een verschuiving van gemiddeld 8 dagen zien. De temperaturen die we op 11 november in het klimaat van 1961-1990 zagen, komen in het huidige klimaat dus gemiddeld op 19 november voor. Andersom komt de huidige temperatuur rond 11 november ongeveer overeen met die van 3 november in het vroegere klimaat. Rond Sint-Maarten (4 tot en met 18 november) lag de gemiddelde dagtemperatuur in De Bilt in de periode 1991–2020 ongeveer 1,4 °C hoger dan in 1961–1990.

De kans op een koude Sint-Maartenavond is daarmee ook veranderd. In de periode 1961–1990 lag de temperatuur in de week rond 11 november tussen 18 en 20 uur in een derde van de jaren onder de 5 graden Celsius (afbeelding 2). In de periode 1991–2020 was dat nog maar in ongeveer één op de zeven jaren het geval. Daarmee verschuift de verdeling naar zachtere omstandigheden tijdens de Sint-Maartenavond.

En wat is historisch gezien de kans op neerslag tijdens Sint-Maarten? Over 1956-2025 was er op 11 november vaker sprake van droog dan nat weer tussen 18 en 20 uur. In slechts 21 van de 70 edities is er in De Bilt neerslag gemeten, overeenkomstig met een neerslagkans van 30 procent. De grootste neerslagsom per uur werd gemeten tussen 19 en 20 uur in 2010, toen er 6.3 mm neerslag viel.

Weersverwachting dit jaar

Wie vanavond met een lampion langs de deuren gaat, kan rekenen op een droge, maar koude Sint-Maartenavond. Het KNMI verwacht een temperatuur rond 3 °C. Gelukkig wordt er niet veel wind verwacht, maar warme kleding en handschoenen komen goed van pas. Fijne Sint-Maarten!

KNMI-klimaatbericht door Remco Sleiderink