Temperatuurvariaties in De Bilt

Van twaalf naar één afbeelding

Het klimaatdashboard van het KNMI toont voor de temperatuur in De Bilt twaalf afzonderlijke afbeeldingen: voor elk seizoen de maximumtemperatuur, de gemiddelde etmaaltemperatuur en de minimumtemperatuur. Deze zijn samengevoegd in afbeelding 1, zodat je de verschillen makkelijker kunt vergelijken.

Temperatuurvariaties op vier tijdschalen

De rode, witte en blauwe lijnen laten respectievelijk de maximum-, gemiddelde en minimumtemperatuur zien. De vier seizoenen tonen de jaarlijkse temperatuurcyclus. Schommelingen van jaar tot jaar laten zien hoe de temperatuur per jaar verschilt. De trendlijnen laten de veranderingen over tientallen jaren zien. Hieronder worden enkele opvallende kenmerken toegelicht.

Lente en herfst

De lente is gemiddeld iets kouder dan de herfst. Dat komt vooral doordat de nachten in de lente kouder zijn. Overdag zijn de maximumtemperaturen in beide seizoenen ongeveer gelijk. In de herfst is er minder zon dan in de lente, maar de Noordzee is dan nog warm. Overdag heffen deze twee effecten elkaar ongeveer op. 's Nachts zorgt de warme Noordzee ervoor dat het minder afkoelt. Door de opwarming van het klimaat is de huidige lente zelfs iets warmer dan de herfst aan het begin van de vorige eeuw. Ook valt op dat de minimumtemperatuur in de herfst ongeveer gelijk is aan de maximumtemperatuur in de winter. Van de herfst naar de winter gaat de nacht als het ware over in de dag.

Van de herfst naar de winter gaat de nacht als het ware over in de dag

Zomer en winter

In de zomer verschillen de temperaturen van jaar tot jaar relatief weinig, vooral de minimumtemperatuur. Het verschil tussen dag en nacht is dan juist het grootst. In de winter is dat anders. Dan is het verschil tussen dag- en nachttemperatuur klein, terwijl de verschillen tussen verschillende jaren juist groot zijn. Dat komt doordat de wintertemperatuur sterk afhangt van de windrichting. Wind vanaf de relatief warme Noordzee zorgt voor zachte winters, terwijl wind vanaf het koude Europese continent juist lage temperaturen brengt. Omdat de zon in de winter weinig kracht heeft, is het verschil tussen dag en nacht klein.

Klimaatverandering

In de afgelopen decennia is de temperatuur in alle seizoenen gestegen. De toename bedraagt ongeveer 0,4 °C per tien jaar. Dat geldt zowel voor de maximum-, gemiddelde als minimumtemperatuur. Een uitzondering is de minimumtemperatuur in de lente. Die stijgt iets minder snel. Dat komt doordat in de lente de bewolking is afgenomen. Bij weinig wolken kan warmte makkelijker uitstralen, waardoor het ’s nachts sterker afkoelt. De temperatuur is in Nederland ongeveer twee keer zo snel gestegen als de wereldgemiddelde temperatuur.

KNMI-klimaatbericht door Peter Siegmund