Op 16 september, Wereld Ozondag (oftewel, de internationale dag voor het behoud van de ozonlaag), wordt wereldwijd stilgestaan bij het herstel en behoud van de ozonlaag. Met satellieten en meetstations worden relevante gassen in kaart gebracht. Het KNMI draagt daaraan bij met metingen van de ozonlaag vanaf de grond, satellieten en met weerballonnen.
Het Montreal Protocol ter bescherming van de ozonlaag is succesvol gebleken in het uitfaseren van stoffen die de ozonlaag afbreken (zoals volledig gehalogeneerde chloor-fluor-koolwaterstoffen - CFK’s). Met het in 2016 overeengekomen Kigali-amendement kreeg het verdrag een uitbreiding door de aanpak van onvolledig gehalogeneerde chloor-fluor-koolwaterstoffen (HFK’s) vanwege hun hoge broeikaseffect. Dit amendement verplicht landen om het gebruik stapsgewijs met meer dan tachtig procent af te bouwen. Hoewel HFK's de ozonlaag niet aantasten, zijn het zeer krachtige broeikasgassen met een opwarmend vermogen dat per molecuul duizenden malen groter is dan dat van CO₂. Bedrijven kiezen hierbij in steeds meer voor natuurlijke koudemiddelen, zoals propaan (warmtepompen en airconditioning), CO2 en ammoniak (grootschalige industriële koeling). Door deze aanpak draagt het Montreal Protocol naast ozonherstel ook bij aan het terugdringen van de opwarming van het klimaat.
Om de naleving van deze mondiale afspraken te controleren, is doorlopend meten van de atmosfeer noodzakelijk. Met behulp van satellietwaarnemingen en meetstations worden de concentraties van relevante gassen in kaart gebracht. Het KNMI draagt daaraan bij met metingen van de ozonlaag vanaf de grond, satellieten en met weerballonnen, niet alleen in Nederland maar ook in Suriname. Nederland is ook bezig met het opzetten van een meetinfrastructuur waarin ook CFK’s, HCFK’s en HFK’s gemeten kunnen worden. In 2022 is een test gedaan bij de Cabauw meetmast voor onderzoek naar kwaliteit van de metingen, zie afbeelding 1. Daaruit blijkt dat de huidige meetapparatuur nauwkeurig genoeg is voor het monitoren. In navolging van het succes van het Kigali amendement is internationaal besloten het wereldwijde meetnet met dergelijke apparatuur op zes strategisch gekozen meetlocaties uit te breiden. Mogelijk gaat Nederland hier ook aan bijdragen. Zodoende blijft het totale netwerk de data leveren die nodig zijn om eventuele illegale emissies of afwijkingen vroegtijdig te signaleren.
Afbeelding 1: Atmosferische hoeveelheden afvalgassen en de tracer HFC-161 gemeten bij de Cabauw meetmast. De metingen zijn gedaan tijdens een experiment waarbij gassen benedenwinds zijn losgelaten (16 juni tot 7 augustus 2022) op een afstand van 22 km van Cabauw. De getoonde waardes zijn droge-luchtmolfracties in ppt (pmol mol−1). Bron: Rust, D., Vollmer, M.K., Henne, S. et al. Effective realization of abatement measures can reduce HFC-23 emissions. Nature 633, 96–100 (2024).
De zomervakantie is afgelopen. Een periode waarin veel mensen het vliegtuig pakken om naar verre ...
09 september 2026 - KlimaatberichtDe weergegevens van het KNMI zijn openbaar en voor iedereen beschikbaar, maar tot voor kort waren...
07 september 2026 - NieuwsberichtOp zaterdag 3 oktober opent het KNMI de deuren voor het publiek tijdens het Weekend van de Wetens...
03 september 2026 - NieuwsberichtDe speelbaarheid van voetbal, de populairste sport van Nederland, is sterk afhankelijk van het we...
02 september 2026 - Klimaatbericht