Op 16 september, Wereld Ozondag (oftewel, de internationale dag voor het behoud van de ozonlaag), wordt wereldwijd stilgestaan bij het herstel en behoud van de ozonlaag. Met satellieten en meetstations worden relevante gassen in kaart gebracht. Het KNMI draagt daaraan bij met metingen van de ozonlaag vanaf de grond, satellieten en met weerballonnen.
Het Montreal Protocol ter bescherming van de ozonlaag is succesvol gebleken in het uitfaseren van stoffen die de ozonlaag afbreken (zoals volledig gehalogeneerde chloor-fluor-koolwaterstoffen - CFK’s). Met het in 2016 overeengekomen Kigali-amendement kreeg het verdrag een uitbreiding door de aanpak van onvolledig gehalogeneerde chloor-fluor-koolwaterstoffen (HFK’s) vanwege hun hoge broeikaseffect. Dit amendement verplicht landen om het gebruik stapsgewijs met meer dan tachtig procent af te bouwen.
Hoewel HFK's de ozonlaag niet aantasten, zijn het zeer krachtige broeikasgassen met een opwarmend vermogen dat per molecuul duizenden malen groter is dan dat van CO₂. Bedrijven kiezen hierbij steeds meer voor natuurlijke koudemiddelen, zoals propaan (warmtepompen en airconditioning), CO2 en ammoniak (grootschalige industriële koeling). Via het Kigali amendement draagt het Montreal Protocol naast ozonherstel ook bij aan het terugdringen van de opwarming van het klimaat.
Met behulp van satellietwaarnemingen en meetstations worden de hoeveelheid ozon en andere relevante gassen in de atmosfeer doorlopend in kaart gebracht. Dit gebeurt om nalaving van mondiale afspraken te controleren. Het KNMI draagt hieraan bij met satellietmetingen van de ozonlaag aangevuld met weerballonnen en grondwaarnemingen, niet alleen in Nederland maar ook in Suriname.
In navolging van het succes van het Kigali amendement is internationaal besloten het wereldwijde meetnetwerk met dergelijke apparatuur op zes strategisch gekozen meetlocaties uit te breiden. Nederland zou hier ook aan kunnen bijdragen. Het KNMI werkt aan het opzetten van een meetinfrastructuur waarmee ook de CFK’s, HCFK’s en HFK’s gemeten kunnen worden. In 2022 is al een kwaliteitstest gedaan door TNO bij de meetmast van het KNMI in Cabauw (ten westen van Utrecht), zie afbeelding 1. Hieruit bleek dat de huidige meetapparatuur nauwkeurig genoeg is om bij te kunnen dragen aan het wereldwijde meetnetwerk ter naleving van het Montreal Protocol en het Kigali amendement.
Afbeelding 1. Atmosferische hoeveelheden afvalgassen van HCFK’s en HFK’s gemeten bij de Cabauw meetmast tijdens een experiment waarbij gassen benedenwinds zijn losgelaten (16 juni tot 7 augustus 2022) op een afstand van 22 km. De getoonde waardes zijn in “parts per trillionvv” (pmol mol−1).
Op zaterdag 3 oktober openden we onze deuren tijdens het Weekend van de Wetenschap. Zo'n 2500 bez...
05 oktober 2026 - NieuwsberichtSeptember was een zeer warme maand. Met een gemiddelde temperatuur van ongeveer 16,7°C tegen een ...
30 september 2026 - NieuwsberichtHet zomerhalfjaar, van april tot en met september, is bijna voorbij. De lente was dit jaar zeer z...
30 september 2026 - KlimaatberichtDit klimaatbericht laat in één afbeelding zien hoe de temperatuur in De Bilt varieert. Je ziet zo...
23 september 2026 - Klimaatbericht