Klimaatbericht

Veel vroeger lente in het noordpoolgebied

10 april 2018

Het Arctische gebied warmt twee tot drie keer zo snel op als de rest van de wereld. Deze razendsnelle opwarming heeft allerlei gevolgen, onder andere voor de flora en fauna in het hoge noorden. Vooral de verandering van de seizoenscyclus en het eerder intreden van de lente zal vrijwel alle planten en dieren beĆÆnvloeden.

Intredende lente

In een recente studie is de dag van het jaar bepaald waarin planten voor het eerst bloeiden (figuur 1), trekvogels arriveerden, amfibieën jongden en insecten tevoorschijn kwamen, voor allerlei gebieden op het noordelijk halfrond. Deze gegevens laten zien dat de lente in het noordpoolgebied rond 75° NB, waarmee deze gebeurtenissen samenhangen, zo'n halve maand per tien jaar naar voren schuift, tegenover slechts enkele dagen op onze breedtegraden (figuur 2).

Arctische opwarming

Deze enorme seizoensverschuiving wordt toegeschreven aan de intense, en zelfs versnellende, opwarming van het Arctische gebied (figuur 3). Het was al bekend dat het einde van de Arctische winter en het begin van de lente eerder intreden dan een aantal decennia geleden, maar dat de verschuivingen zo groot zijn komt als een verrassing.

Modellen en satellieten

Het KNMI doet onderzoek naar Arctische klimaatveranderingen en de processen die daarbij een rol spelen, zoals zee-ijs. Waarnemingen met satellieten en berekeningen met het KNMI klimaatmodel EC-Earth laten zien dat de afname in zee-ijs en de opwarming van het Arctische gebied sterk met elkaar samenhangen, ook qua seizoenscyclus. Duidelijk is verder dat ecosystemen in de oceaan en op land hier sterk op reageren. Het is de verwachting dat het noordpoolgebied ook in de (nabije) toekomst steeds verder zal opwarmen, en dat de Arctische lente dus steeds vroeger in het jaar zal intreden.

 

KNMI-klimaatbericht door Richard Bintanja

 

Bloeiende vegetatie op Spitsbergen.
Figuur 1. Bloeiende vegetatie op Spitsbergen (foto: R. Bintanja).
Trends in flora en fauna gerelateerd aan het begin van de lente.
Figuur 2. Trends in flora en fauna gerelateerd aan het begin van de lente (negatief = eerder) in dagen per decennium (bron: Post et al., 2018).
Opwarming van het noordelijk halfrond gemiddeld boven land, en de snelheid van de opwarming.
Figuur 3. Opwarming van het noordelijk halfrond gemiddeld boven land (a), en de snelheid van de opwarming (b) (bron: Post et al., 2018).

Recente nieuws- en klimaatberichten

  1. Noordenwind laat ons wachten op de eerste zomerse dag

    Een hardnekkig hogedrukgebied boven Groot-Brittanniƫ zorgde voor een uitzonderlijk groot aantal d...

    01 juni 2023 - Klimaatbericht
  2. Op een na natste lente van deze eeuw

    De lente was zeer nat: deze eeuw was alleen het voorjaar van 2006 natter. Met een gemiddelde temp...

    01 juni 2023 - Klimaatbericht
  3. Zomer bijna net zo nat als winter

    Je zou het misschien niet denken, maar in Nederland valt er in de zomer bijna net zo veel neersla...

    25 mei 2023 - Klimaatbericht
  4. Waar blijft de eerste zomerse dag?

    Het voelt alsof we dit jaar lang moeten wachten op die eerste zomerse dag. En dat is ook zo. Gemi...

    24 mei 2023 - Klimaatbericht
Toon alle nieuws- en klimaatberichten