Nieuwsbericht

Winters in Noord-Amerika zijn koud

10 januari 2018

De afgelopen weken verliepen zeer koud voor een deel van Amerika. Hoe uitzonderlijk was deze koudegolf?

Continentale winters

Winters in Noord-Amerika zijn veel kouder dan bij ons. En dat terwijl Nederland noordelijker ligt dan bijvoorbeeld New York. De reden: de overheersende windrichting op deze breedtegraden is westelijk. In Nederland is dit milde zeelucht, maar in het midden en oosten van Amerika is het juist koude continentale lucht. Om echte kou in Nederland te krijgen, moet de windrichting tussen noord en oost liggen. Dat gebeurt weinig. In Noord-Amerika daarentegen volstaan alle windrichtingen tussen west en noordoost.

Meanders

Hoe wordt het dan extreem koud in Amerika? Eigenlijk net zoals in Nederland, door een abnormale luchtstroming. Zo nu en dan ontstaan er in de polaire vortex (een groot quasi-permanent lagedrukgebied rondom de noordpool) enorme meanders. Hierdoor kan noordpoollucht over het Amerikaanse continent uitstromen.

Koudegolf

Afhankelijk van het precieze stromingspatroon wordt het door zo’n meander in een groot gebied zeer koud. Deze winter was dat het gebied in het noordoosten van de Verenigde Staten en het zuidoosten van Canada (Figuur 1). We definiëren een koudegolf-index voor deze gebeurtenis als het jaarlijks minimum in de 14-daags gemiddelde temperatuur in het kerngebied van de koudegolf, 40º–50ºN, 95ºW–65ºW. Figuur 2 laat zien dat koudegolven van alle tijden zijn, en dat er een opwarmingstrend zichtbaar is. Deze koude perioden warmen zelfs sneller op dan de wereldgemiddelde temperatuur. Dit komt doordat het poolgebied sneller opwarmt, en de koude lucht uit het noorden dus minder koud is geworden.

Ook het gebrek aan echt koude koudegolven in recente jaren valt op. Tot nu dus. De afgelopen koudegolf was duidelijk extreem, met een geschatte herhalingstijd van grofweg 250 jaar in het huidig klimaat in dit gebied (Figuur 3). In het klimaat van het begin van vorige eeuw was dit ongeveer 17 jaar. De huidige koudegolf is in een eeuw tijd dus ruwweg 15 keer zo zeldzaam geworden. Net zoals in Nederland komen in Noord-Amerika extreme koudegolven dus steeds minder voor.

 

KNMI-klimaatbericht door Hylke de Vries en Geert Jan van Oldenborgh

 

Figuur 1: Temperatuurafwijkingen van normaal (1981–2010) gemiddeld van 25 december 2017 tot 7 januari 2018. Bron: ECMWF analyses ten opzichte van ERA-interim.
Figuur 1: Temperatuurafwijkingen van normaal (1981–2010) gemiddeld van 25 december 2017 tot 7 januari 2018. Bron: ECMWF analyses ten opzichte van ERA-interim.
Figuur 2. Temperatuur van de koudste 14-daagse periode van de winter gemiddeld over het land in 40º–50ºN, 65º–95ºW (Berkeley 1880-2013, ERA-interim 2013-2016/17, ECMWF analyses 2017/18). De groene lijn is een 10-jaars lopend gemiddelde.
Figuur 2. Temperatuur van de koudste 14-daagse periode van de winter gemiddeld over het land in 40º–50ºN, 65º–95ºW (Berkeley 1880-2013, ERA-interim 2013-2016/17, ECMWF analyses 2017/18). De groene lijn is een 10-jaars lopend gemiddelde.
Figuur 3: Herhalingstijden van de koudste 2  weken van het jaar in 40–50N, 65–95W. Blauwe lijnen geven het klimaat van 1900 weer, rode lijnen het klimaat van nu. De waarnemingen zijn verschoven naar het klimaten van 1900 en van nu.
Figuur 3: Herhalingstijden van de koudste 2 weken van het jaar in 40–50N, 65–95W. Blauwe lijnen geven het klimaat van 1900 weer, rode lijnen het klimaat van nu. De waarnemingen zijn verschoven naar het klimaten van 1900 en van nu.

Recente nieuwsberichten

  1. Paasvuren zichtbaar op satellietbeeld en in fijnstofmeting

    De afgelopen paasdagen brandden er in het oosten van Nederland en in Duitsland verschillende paas...

    23 april 2019 - Nieuwsbericht
  2. Boren naar ijs van 1,5 miljoen jaar oud

    Om meer inzicht te krijgen in hoe uitzonderlijk de huidige veranderingen in het klimaat zijn, is ...

    23 april 2019 - Nieuwsbericht
  3. Amerikaanse prijs voor team satellietinstrument OMI

    NASA en de United States Geological Survey (USGS) kennen het succesvolle OMI-satellietproject de ...

    17 april 2019 - Nieuwsbericht
  4. Overstromingen Bangladesh nog niet te wijten aan klimaatverandering

    Hangen extreme gebeurtenissen samen met klimaatverandering? Een belangrijke vraag waar ook het KN...

    16 april 2019 - Nieuwsbericht
Toon alle pers- & nieuwsberichten