Waarschuwing voor extreme hitte in vrijwel het hele land
Vanaf halverwege juni bevond een hogedrukgebied zich boven het grootste deel van Europa dat weinig van plek veranderde. Dit wordt ook wel een blokkade genoemd. Vanuit het zuiden werd warme lucht aangevoerd, waardoor de temperatuur in Nederland sterk toenam. Vanaf 18 juni was er in Nederland sprake van een hittegolf. De kern van het hogedrukgebied, met de warmste lucht lag aanvankelijk boven Spanje en Frankrijk, maar trok geleidelijk naar Nederland (figuur 2).
Vanaf 24 juni draaide de wind daarbij naar het oosten en werden temperaturen verwacht van 34ºC of hoger. Op 26 juni draaide de wind nog iets verder naar het zuidoosten en werd nog warmere lucht aangevoerd. In het zuidoosten van het land werden temperaturen van bijna 40 ºC verwacht. Vanaf 27 juni nam de temperatuur van het westen uit geleidelijk weer iets af met het naar het oosten trekken van de kern van het hogedrukgebied.
De hoogste temperaturen werden in het zuidoosten van het land bereikt, met maximumtemperaturen tot 39,4˚C op station Ell op 26 juni (figuur 4). ’s Nachts koelde het weinig af. Op 26 juni daalde de minimumtemperatuur op sommige plekken gedurende het gehele etmaal niet onder de 22˚C (figuur 5). Bovendien was de lucht erg vochtig, was het zonnig en was er weinig wind, wat ervoor zorgde dat de hitte benauwd/drukkend aanvoelde. Op meerdere stations werd gedurende de hittegolf een hittekracht 10 bereikt door deze omstandigheden.
Vanwege de hitte sloten scholen en kindcentra op meerdere plekken in het land de deuren, of er werd gebruikgemaakt van een tropenrooster. Veel evenementen, sportwedstrijden en festivals werden afgelast. Bussen en treinen reden minder en op sommige plekken en momenten niet. Voetgangerspontjes in het Rivierengebied in Gelderland voeren tijdelijk niet vanwege de kwetsbaarheid van vrijwilligers. In de regio’s met code rood werd geen post bezorgd. Op verschillende plekken in het land gingen bruggen niet meer dicht en was er schade aan wegen door het vervormen van asfalt, zoals op de A270 en de A15. Boeren hadden moeite met het koelen van stallen met (pluim)vee. De vogelopvang draaide overuren in het opvangen van vogels. In Utrecht reden er geen trams omdat door de hitte de wissels niet meer werkten.
Bij de Spoedeisende Hulp was in het hele land een extra grote druk vanwege mensen met hart- en benauwdheidsklachten. De Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond riep burgemeesters op evenementen af te gelasten omdat de ambulancezorg zwaar onder druk stond en de opnamecapaciteit in de ziekenhuizen beperkt was.
Het hitteprotocol van Rijkswaterstaat was meerdere dagen van kracht. Gestrande weggebruikers worden dan zo snel mogelijk naar een locatie met voorzieningen gebracht. Ook bruggen werden preventief gekoeld om te voorkomen dat het metaal te veel zou uitzetten in de hitte. Dit laatste kon niet voorkomen dat later in de week alsnog besloten werd de bruggen niet meer te openen vanwege de storingsgevoeligheid. (bron: NOS)
Op maandag 21 juni om 17:46 uur werd code oranje uitgegeven voor extreme hitte geldig vanaf woensdag 24 juni 12:00 uur voor alle provincies met uitzondering van Groningen, Friesland, Drenthe en de Waddeneilanden (figuur 6). Op dat moment was er al enkele dagen een code geel van kracht:
“Het is zeer warm. De combinatie van hoge temperaturen en luchtvochtigheid zorgt voor een onaangename, benauwde hitte. Vooral ouderen en mensen met een kwetsbare gezondheid kunnen hierdoor gezondheidsklachten krijgen. Echter bij zware lichamelijke activiteit kan iedereen klachten krijgen, zoals uitdroging en oververhitting. De hittekracht komt komende dagen 's middags uit op 7 tot 9 en Het Nationaal Hitteplan van het RIVM is van kracht. De komende dagen wordt het nog warmer. Vanaf woensdag tot en met ten minste vrijdag geldt voor het midden en zuiden code oranje voor extreme hitte. Extreme hitte kan gevolgen hebben voor de gezondheid, ook voor gezonde mensen, vooral bij fysieke inspanning. De hittekracht komt vanaf woensdag in het midden en zuiden uit op 9-10. In het noorden geldt vanaf woensdag code geel voor zeer warm weer.
Vanaf woensdag tot en met ten minste vrijdag wordt het met uitzondering van Groningen, Friesland en Drenthe en de Waddeneilanden extreem heet met maximumtemperaturen van 33-36°C. In grotere steden ligt de temperatuur 's nachts tussen 22 en 27°C.
In Groningen, Friesland en Drenthe geldt vanaf woensdag code geel. Hier wordt het in de middag 28-33°C. In grotere steden daalt de temperatuur daar 's nachts tot rond 20°C.”
Op 24 juni om 13:23 uur werd ook code oranje uitgegeven voor de provincies Groningen, Drenthe en Friesland voor extreme hitte vanaf vrijdag (figuur 7):
“Het is zeer warm. De combinatie van hoge temperaturen en luchtvochtigheid zorgt voor een onaangename, benauwde hitte. Vooral ouderen en mensen met een kwetsbare gezondheid kunnen hierdoor gezondheidsklachten krijgen. Echter bij zware lichamelijke activiteit kan iedereen klachten krijgen, zoals uitdroging en oververhitting. De hittekracht komt daarbij op 8 of hoger. Het Nationaal Hitteplan van het RIVM is hiervoor van kracht, tot ten minste zaterdag. Voor het midden en zuiden geldt in elk geval tot en met vrijdag code oranje voor extreme hitte. Op vrijdag geldt de code oranje ook voor het noorden. Extreme hitte kan gevolgen hebben voor de gezondheid, ook voor gezonde mensen, vooral bij fysieke inspanning. De hittekracht komt daarbij in de middag uit op 9 a 10. De extreme hitte (code oranje) houdt waarschijnlijk ook nog op zaterdag aan.
Vandaag en donderdag wordt het met uitzondering van Groningen, Friesland en Drenthe en de Waddeneilanden extreem heet met maximumtemperaturen van 33-37°C, donderdag in Limburg plaatselijk mogelijk 38°C. In het noorden wordt het met 25-33°C iets minder warm.
Vrijdag en zaterdag wordt het nog warmer, met maximumtemperaturen van 33-36°C in het noorden en westen en 36-39°C landinwaarts, plaatselijk kan het mogelijk 40°C worden.
Ook de minimumtemperaturen zijn erg hoog; in het noorden koelt het af naar 15-20°C, in het midden en zuiden blijft het zeer warm met minimumtemperaturen tussen de 20 en 25°C (tropennacht). In stedelijke gebieden koelt het niet verder af dan 25°C.”
Op 25 juni om 15:50 werd besloten om voor 26 juni vanaf middernacht code rood uit te geven voor hitte en de code oranje tot en met zaterdag te laten gelden:
“Het is zeer warm, hiervoor geldt code oranje. Vrijdag is er in een groot deel van het land sprake van extreme hitte. Hiervoor is er een weeralarm uitgegeven, code rood. In het noorden en Zeeland geldt code oranje. De combinatie van hoge temperaturen en luchtvochtigheid zorgt voor een onaangename, benauwde hitte. Iedereen kan hierdoor gezondheidsklachten krijgen, zoals uitdroging, oververhitting en hitteberoerte. De hittekracht komt daarbij in de middag uit op 9 tot 10. Het Nationaal Hitteplan van het RIVM is hiervoor van kracht, tot ten minste zaterdag.
Vandaag wordt het met uitzondering van Groningen, Friesland en Drenthe en de Waddeneilanden extreem heet met maximumtemperaturen van 33-37°C, in Limburg plaatselijk mogelijk 38°C. In het noorden wordt het met 25-33°C iets minder warm.
Vrijdag en zaterdag wordt het nog warmer, met maximumtemperaturen van 33-36°C in het noorden en westen en 36-39°C landinwaarts, plaatselijk kan het mogelijk 40°C worden. In de kustgebieden steekt later in de middag en avond wind van zee op waardoor het daar wat minder heet wordt. Ook de minimumtemperaturen zijn erg hoog; in het noorden koelt het af naar 15-20°C, in het midden en zuiden blijft het zeer warm met minimumtemperaturen tussen de 20 en 23°C (tropennacht). In stedelijke gebieden koelt het niet verder af dan 23-25°C.”
Op 26 juni om 14:30 uur werd besloten de code rood voor Limburg, Brabant, Gelderland en Overijssel te verlengen tot zaterdagavond 27 juni. De code rood voor Noord-Holland, Flevoland, Utrecht en Zuid-Holland werd op 26 juni om 22:20 uur beëindigd. Hier gold vanaf dat moment nog wel een code oranje (figuur 8).
Op 27 juni om 21:04 uur werd code rood voor hitte beëindigd voor Limburg, Noord-Brabant, Gelderland en Overijssel. Ook werd de code oranje in Utrecht, Groningen en Drenthe toen beëindigd. Voor Limburg bleef nog een code oranje voor hitte van kracht, elders een code geel voor hitte. Tevens was er in het gehele land sprake van een code oranje voor zware onweersbuien die avond en nacht. De code oranje voor hitte in Limburg werd beëindigd op 27 juni om 23:00 uur.
Het aantal tropische dagen (dagen met een maximumtemperatuur van 30,0°C of meer) per jaar in De Bilt in het huidige klimaat is gemiddeld 5 dagen. Volgens de KNMI-klimaatscenario’s neemt dit aantal toe naar tussen de ongeveer 10 dagen in het lage uitstootscenario tot bijna 40 dagen in het hoge uitstootscenario in 2100.