Uitleg over

Meetmast Cabauw

In Cabauw, vlakbij Lopik in Utrecht, staat een meetmast van het KNMI. Deze meetmast heeft een hoogte van 213 meter.

De mast wordt gebruikt voor meteorologische metingen in de onderste paar honderd meter van de atmosfeer, de grenslaag. Juist in die onderste meters spelen zich processen af die van groot belang zijn voor het weer en het klimaat.

Weer aan aardoppervlak

Soms ligt er een koude luchtlaag op het aardoppervlak, waardoor het daar kan vriezen. Terwijl het op het topje van de mast 10 graden boven nul kan zijn. Ook mist beperkt zich vaak tot de onderste meters. De rest van de mast bevindt zich boven de wolken. Wind, temperatuur en vocht in de onderste lagen van de atmosfeer kunnen van grote invloed zijn op het weer aan de grond. Ook zijn ze van belang voor de verspreiding van luchtverontreiniging. Voor onderzoek naar veranderingen in het klimaat en het ontwikkelen van weermodellen zijn deze gegevens zeer waardevol.

De KNMI-meetmast in Cabauw
De KNMI-meetmast in Cabauw (Bron: Raymond Sluiter)
Zeppelin meet Nederlandse luchtkwaliteit in het kader van het onderzoekproject PEGASOS
Zeppelin meet Nederlandse luchtkwaliteit in het kader van het onderzoekproject PEGASOS (Bron: Arnoud Apituley)

Meetinstrumenten Cabauw

De meetmast Cabauw was begin jaren zeventig een van de eerste weerstations waarvan de gegevens automatisch in De Bilt worden ingezameld. Op verschillende hoogtes van de mast zijn instrumenten opgesteld voor metingen van temperatuur, wind, vochtigheid en straling. Op elke niveau zijn drie uithouders geïnstalleerd waarop de meetinstrumenten staan. Zo verkrijgt elke windrichting betrouwbare metingen.

Ook op het terrein rond de meetmast is apparatuur, zoals stralingsmeters, opgesteld. Eén van de meest geavanceerde apparaten is een profiler. Dat is een radar die wind en temperatuur in de onderste kilometers van de atmosfeer meet.

Al deze metingen hebben inmiddels veel vruchten afgeworpen. Niet alleen voor de weersverwachtingen en de meteorologische begeleiding van de luchtvaart, maar ook voor onderzoek van klimaat en milieu. Het vulkaanstof van de IJslandse Eyjafjallajökull-vulkaan, die in het voorjaar van 2010 actief werd, is in de atmosfeer boven ons land het eerst gemeten met apparatuur opgesteld bij de meetmast Cabauw.

Podium voor onderzoekers

Regelmatig vormt de meetmast een podium voor onderzoekers uit de hele wereld. Een mijlpaal was begin deze eeuw een grootschalige wolkenmeetcampagne voor onderzoek van de rol van wolken in het klimaat. Sindsdien hebben verschillende internationale meetcampagnes plaatsgevonden.

Inmiddels is de meetmast Cabauw omgedoopt tot een 'nationaal observatorium van de atmosfeer'. Het KNMI werkt hierbij samen met een groot aantal onderzoeksinstituten in ons land. De mast biedt een internationaal platform voor het testen van nieuwe meetmethoden, modellen voor het beschrijven van weer en klimaat en satellietmetingen. 

Meer uitleg over

  • Campbell Stokes zonneschijnmeter, waarmee vroeger de duur van de zonneschijn werd bepaald ©KNMI/Bert Bergman

    Zonneschijnmetingen

    Hoe lang schijnt de zon vandaag? Een belangrijke vraag voor zonneliefhebbers, maar ook voor het klimaat, recreatie en landbouw.
  • Seismisch paviljoen in De Bilt in het begin van de twintigste eeuw.

    Seismische meetstations

    Het KNMI heeft verspreid over Nederland verschillende soorten seismische meetstations staan. Ze meten aardbevingen met een magnitude groter dan 1,5 en zoveel mogelijk kleinere ook.
Niet gevonden wat u zocht? Zoek in alle uitleg over