Zeer warm, zonnig en vrij nat
Juni was met in De Bilt gemiddeld 19,1°C bijna drie graden warmer dan het langjarig gemiddelde van 16,2°C. Het was daarmee de op één na warmste juni sinds het begin van de metingen in 1901. Alleen 2023 was warmer met 19,4°C. Vorig jaar was het in juni 18,3 °C, nu goed voor een derde plek achter 2023 en 2026. Een vergelijkbaar warme juni komt nu ongeveer eens in de tien jaar voor, zonder klimaatverandering waren deze temperaturen zo goed als onmogelijk geweest.
De maand begon op 1 juni nog warm en droog, maar al snel werd de warmte vanuit het westen verdreven met onweersbuien. Het land kwam onder invloed van een westelijke stroming die regelmatig storingen bracht met buien en onweer. De temperatuur lag rond het langjarig gemiddelde, met overdag maxima rond 20°C en ’s nachts rond 12°C. Alleen in de nacht van 10 en 11 juni koelde het sterker af, met minimumtemperaturen tussen de 6 en 9°C in de oostelijke helft van het land.
Vanaf 15 juni bouwde zich een hogedrukgebied op boven onze omgeving en werd het zonnig en warm weer. Vooral in het noordoosten van het land koelde het in de nacht eerst nog wel flink af. In Eelde werd het op 15 en 16 juni 5,4°C , de laagste temperatuur deze maand.
De temperatuur nam snel toe. 18 juni was het begin van een hittegolf die tot en met 29 juni zou duren. Vanaf 24 juni gold in het midden en zuiden van het land code oranje voor extreme hitte. Op 26 juni werd code rood afgegeven voor een groot deel van het land, behalve Groningen, Friesland, Drenthe en Zeeland, daar gold code oranje. Het was voor het eerst dat het KNMI code rood uitgaf voor hitte. Op de Waddeneilanden gold code geel. De hoogste temperatuur werd op 26 juni gemeten in Ell: 39,4°C. Op Terschelling werd het 33,6°C. Nooit eerder had het KNMI op een Waddeneiland zo’n hoge temperatuur gemeten. Niet alleen was het warm, ook was de relatieve vochtigheid hoog, waardoor het benauwd aanvoelde. Op 24, 26 en 27 juni bereikte de hittekracht plaatselijk de hoogste waarde: 10.
Naast de hoge temperaturen overdag waren ook de nachten warm. Juni telde in De Bilt drie tropische nachten op een rij (minimumtemperatuur 20,0°C of hoger): van 25 tot en met 27 juni kwam de temperatuur niet onder de 20°C.
Op basis van het hittegolfgetal, dat wordt berekend door van de reeks van dagen met een maximumtemperatuur boven de 25 graden alle waarden boven de 25 graden bij elkaar op te tellen, komt deze hittegolf op plek 6 van alle hittegolven sinds 1901 met een hittegolfgetal van 63,3. De hittegolven van 1976, 2006, 2020, 1975 en 2003 staan hier nog boven. Deze waren echter nooit zo vroeg in het jaar, maar allemaal in juli of augustus.
In de nacht van 27 op 28 juni werd de ergste warmte verdreven met zwaar onweer. Op 28 juni werd het met name in het westen van het land minder warm, in het oosten kwam de temperatuur nog steeds boven 30°C. Op 29 en 30 juni koelde het verder af en op 30 juni kwam er een einde aan de officiële hittegolf.
Niet alleen in Nederland was het warm, een groot deel van Europa had te maken met extreme hitte en recordhoge temperaturen. Een klimaatattributiestudie van World Weather Attribution (WWA) toont aan dat recente hittegolf over Europa nu bijna 2 graden warmer was dan hij zou zijn geweest als hij had plaatsgevonden in het klimaat van 2003. Voor het klimaat van 1976 is het verschil zo’n 3 graden. Vijftig jaar geleden, zonder klimaatverandering, zouden deze hoge temperaturen vrijwel onmogelijk zijn geweest.
Juni telde in De Bilt in totaal 12 zomerse dagen (maximumtemperatuur van 25,0 °C of hoger), vijf tropische dagen (maximumtemperatuur van 30,0 °C of hoger) tegen normaal respectievelijk 5,1 en 0,8. De maand telde ook 1 extreem warme dag (maximumtemperatuur van 35,0 °C of hoger) en 3 tropische nachten (minimumtemperatuur 20,0°C of hoger. Het langjarig gemiddelde is respectievelijk 0,2 en 0,3 per jaar.
Met gemiddeld over het land 85 millimeter neerslag tegen een langjarig gemiddelde van 65 millimeter was de maand vrij nat. De meeste neerslag viel in de eerste helft van de maand. Elke dag hadden we te maken met regen of (onweers)buien.
In de avond en nacht van 19 en 20 juni trokken zware onweersbuien over het land. Voor alle provincies werd code oranje uitgegeven. Ook op 27 en 28 juni trokken zware onweersbuien over het land waarvoor code oranje werd uitgegeven. Plaatselijk viel meer dan 60 millimeter in een etmaal. Hagel en bliksem richtten veel schade aan.
Van de KNMI-meetstations was Cabauw met 132 millimeter het natst (langjarig gemiddelde 70 millimeter). Het regenmeternetwerk laat echter zien dat het in het noordoosten van het land plaatselijk nog veel natter was, tot 170 millimeter. KNMI-station Eelde registreerde 124 millimeter.
Het droogst was het in het uiterste puntje van Noord-Holland en op de Waddeneilanden, met op KNMI-station Terschelling slechts 36 millimeter neerslag tegen een langjarig gemiddelde van 59 millimeter. In De Bilt viel 108 millimeter neerslag tegen een langjarig gemiddelde van 71 millimeter.
Met gemiddeld over het land 246 uur zon tegen een langjarig gemiddelde van 214 uur was de maand zonnig. De eerste helft van de maand de maand was beduidend somberder dan het langjarig gemiddelde, maar de laatste helft van de maand scheen de zon uitbundig. Het zonnigst was het aan de kust, met in Hoek van Holland 263 uur zon. Het minst zonnig was het in het midden van het land, met op KNMI-station Deelen 227 uur zon. In De Bilt scheen de zon 232 uur, tegen 207 uur normaal.
Normaal = het langjarig gemiddelde over het tijdvak 1991-2020
De Bilt, 3 juli 2026 / Carine Homan.