illustratie klimaatverandering
Bron: Getty Images/iStockphoto
Uitleg over

Klimaatattributie

Nadat er extreem weer is opgetreden volgt vaak direct de vraag wat de rol van klimaatverandering was. Een wetenschappelijke attributiestudie geeft hierop een antwoord. Dit is onderdeel van het Early Warning Centre (EWC).

Klimaatattributie is het duiden van de relatie van extreme weergebeurtenissen met klimaatverandering. Op dit moment kunnen we binnen het Early Warning Centre (EWC) dit soort studies doen voor temperatuurextremen en grootschalige neerslag en droogte, zowel binnen Nederland als internationaal. Bij internationale studies wordt meestal samengewerkt met het World Weather Attribution consortium (WWA).

Huidige impact van klimaatverandering direct voelbaar

Een attributiestudie geeft de samenleving een handvat om al dan niet maatregelen te nemen om zich weerbaarder te maken tegen soortgelijke gebeurtenissen in de toekomst en maakt de huidige impact van klimaatverandering direct voelbaar. We geven informatie over de kans op de weergebeurtenis, de onzekerheden en over de kwetsbaarheid van de samenleving hiervoor. Niet alleen meteorologische factoren maar ook maatschappelijke omstandigheden bepalen wat de impact is van het extreme weer. 

Impact stuurt definitie weergebeurtenis

We geven prioriteit aan gebeurtenissen met grote impact op de maatschappij of die tot grote discussies leiden. Daardoor zijn de antwoorden van de attributiestudies belangrijk voor een groot publiek. De gebeurtenis wordt zo gedefinieerd dat het de impact zo goed mogelijk reflecteert, zoals bijvoorbeeld de hoogste 3-daags gemiddelde temperatuur voor een hittegolf. Op basis van waarnemingen geven we vervolgens aan hoe extreem de gebeurtenis was: moeten we in het huidige klimaat goed voorbereid zijn op zo'n extreem of was het zo uitzonderlijk dat de kosten niet opwegen tegen het geringe risico?

Invloed van klimaatverandering op extreem

Met waarnemingen kan tegenwoordig vaak een trend aangetoond worden, maar kan niet worden achterhaald wat de oorzaak is van die trend. Om de waargenomen trend te linken aan klimaatverandering (of niet) gebruiken we klimaatmodellen. Daarbij gebruiken we alleen de klimaatmodellen die het extreme weer op realistische wijze narekenen. Resultaten van minstens twee maar liefst meer modellen leiden samen met de berekeningen op basis van de observaties tot een gezamenlijke conclusie over hoe klimaatverandering een rol speelt in de kans op en de sterkte van een specifieke weersextreem.

Stappen bij klimaatattributie

De vragen die onderdeel zijn van de attributiestudie:

  • Welke gebeurtenissen gaan we onderzoeken? (trigger)
  • Welke aspecten van de extreme weergebeurtenis waren het meest relevant? (definitie)
  • Hoe zeldzaam was dit en hoe is dit veranderd? (trend analyse observaties)
  • Welke modellen kunnen het weerextreem representeren? (evaluatie klimaatmodellen)
  • Welk deel van de waargenomen trend kan worden toegeschreven aan klimaatverandering? (analyse klimaatmodellen)
  • Wat is het totaalbeeld van de rol van klimaatverandering? (synthese)
  • Hoe belangrijk zijn andere (maatschappelijke) factoren? (kwestbaarheid)
  • Hoe zorgen we dat de resultaten zowel begrijpelijk als waarheidsgetrouw verteld worden? (communicatie)

Voorbeelden klimaatattributiestudies

Het World Weather Attribution (WWA) consortium is een internationaal team van wetenschappers onder leiding van het KNMI dat dit soort klimaatattributiestudies doet. De eerste studie ging over de hittegolf in Europa van juli 2015. Sindsdien heeft WWA meer dan twintig studies uitgevoerd (figuur 1). Een aantal voorbeelden:

Figuur 1. Overzicht van snelle attributie van weerextremen in Europa sinds 2015. Thermometer: hitte, bliksem: stormen, blaadje: impact op ecosystemen. Door de mens veroorzaakte klimaatverandering heeft de rode events aantoonbaar beïnvloed, blauwe niet.

Meer uitleg over

  • Effecten die vaak optreden bij La Nina (Bron: NCEP-CPC, Washington USA)

    La Niña

    Vaak horen we berichten over El Niño. La Niña is de tegenhanger met relatief koud water.
  • storm aan de kust

    KNMI-klimaatscenario's

    Het KNMI maakt klimaatscenario's van een mogelijk toekomstig klimaat voor Nederland. De meest recente zijn de KNMI'14 scenario's. In 2021 en 2023 verwachten we nieuwe scenarioproducten te publiceren, met als eerste het Klimaatsignaal'21 in oktober.
Niet gevonden wat u zocht? Zoek in alle uitleg over