Klimaatbericht

50 jaar sinds dodelijkste orkaan

17 november 2020

Deze maand is het 50 jaar geleden dat orkaan Bhola een van ’s werelds dodelijkste natuurrampen veroorzaakte in Oost-Pakistan (nu Bangladesh) en West-Bengalen (India). Sindsdien zijn op internationaal niveau waarschuwingen en noodhulp sterk verbeterd.

Gebrek aan informatie en handelen

De ontwikkeling van Bhola werd gevolgd met een Amerikaanse satelliet die één keer per dag de Golf van Bengalen passeerde. Op 9 november 1970 meldde het Indiase Meteorologische Instituut het ontstaan van een nieuwe storm, in die tijd nog naamloos. Ze ontvingen ook de windwaarnemingen van schepen in de buurt van Bhola. Wat er precies naar het weerbureau van Oost-Pakistan is gecommuniceerd is onduidelijk. Op 12 november raast de cycloon langs de kust (cycloon is een ander woord voor orkaan), met de kracht van een categorie 3 (van 5) orkaan met windstoten van 240 kilometer per uur (figuur 1 en 2). Door de moeilijke politieke situatie werd Oost-Pakistan niet of te laat gewaarschuwd en ook reddingsoperaties kwamen daar traag op gang. Het geschatte aantal doden ligt tussen 300.000 en 500.000, voornamelijk door het overstromen van de Gangesdelta.

40 jaar Tropical Cyclone Programme van de WMO

Rond 1970 waren er al waarneem- en waarschuwingsprojecten voor cyclonen, al verliep de uitvoering hiervan traag. Bhola heeft dit versneld, niet alleen bij de Verenigde Naties maar ook bijvoorbeeld bij het Rode Kruis en de Rode Halve Maan (IFRC). Het huidige waarschuwingsprogramma van de Wereld Meteorologische Organisatie (WMO) is in 1980 tot stand gekomen. Figuur 3 laat zien dat de wereld is verdeeld in verschillende regio’s waarin Tropical Cyclone Centres en nationale weerbureau’s samenwerken. Het KNMI heeft bijvoorbeeld voor Bonaire, St. Eustatius en Saba contact met het regionale centrum in Miami. Tegenwoordig worden vooral verwachtingen van de impact van het weer verder ontwikkeld.

Grotere kwetsbaarheid voor cyclonen

Bangladesh heeft sinds zijn oprichting snel verbeteringen doorgevoerd. Bij een zwaardere cycloon in 1991 werden inwoners 2-3 dagen tevoren gewaarschuwd en lag het sterftecijfer veel lager. De laaggelegen Gangesdelta is een van de gevoeligste gebieden voor zeespiegelstijging. Er komen ook overstromingen voor door moessonregens en zware sneeuwsmelt uit het Himalayagebergte. Klimaatverandering, zeespiegelstijging, bevolkingsgroei en verstedelijking veroorzaken wereldwijd een grotere kwetsbaarheid voor cyclonen. Volgens recent onderzoek komen orkanen in een warmer klimaat verder landinwaarts.

 

KNMI-klimaatbericht door Anika Hoekstra

Pad van cycloon Bhola op 11-13 november 1970.
Figuur 1: Pad van cycloon Bhola op 11-13 november 1970. Bron: Benjamin Reilly.
Cycloon Bhola met oog op 12 november 1970 in de Golf van Bengalen.
Figuur 2: Cycloon Bhola met oog op 12 november 1970 in de Golf van Bengalen. Bron: NOAA.
Regionale indeling van waarschuwingscentra voor tropische cyclonen.
Figuur 3, Regionale indeling van waarschuwingscentra voor tropische cyclonen. Bron WMO.

Recente nieuwsberichten

  1. Hoe noordelijk landijs communiceert met Antarctica

    Hoewel de afstand tussen de poolgebieden op het noordelijk en zuidelijk halfrond vele duizenden k...

    19 januari 2021 - Klimaatbericht
  2. Wereldtemperatuur 2020 op eerste of tweede plaats

    De Wereld Meteorologische Organisatie concludeert uit vijf verschillende datasets dat de gemiddel...

    18 januari 2021 - Klimaatbericht
  3. Winterse kansen door opwarming in stratosfeer

    Wordt het nog koud deze winter? De langetermijnverwachtingen voor de winter krijgen steeds meer a...

    14 januari 2021 - Klimaatbericht
  4. Afsmelten van de grote ijskappen gaat sneller dan ooit

    Door de opwarming van de aarde neemt het afsmelten van gletsjers en ijskappen snel toe. Dit zorgt...

    12 januari 2021 - Klimaatbericht
Toon alle pers- & nieuwsberichten