Weinig wind- en zonne-energie: duisterluwte in Nederland

Aangepast en geactualiseerd: 5 maart 2026

We gaan uit van drie scenario’s die elk jaargemiddeld twee keer zoveel elektrische energie leveren als er nodig is, namelijk alleen zonne-energie, alleen windenergie, en evenveel zonne- als windenergie. Energie die niet direct gebruikt wordt, kan worden opgeslagen. We nemen aan dat elke dag evenveel elektrische energie nodig is: het daggebruik, en beperken ons tot zon en wind op land. 

Let op: deze aannames zijn sterk versimpeld. Op piekdagen, als het koud is op een doordeweekse dag, kan de elektriciteitsvraag zo 50 procent hoger zijn dan op een weekenddag met een temperatuur van 20 °C. Ook is de opslagcapaciteit voor stroom nog lang niet groot genoeg om alle overschotten op te slaan. Op zonnige en windrijke dagen moeten zonnepanelen en windturbines vaak uitgezet worden (curtailment), omdat er geen vraag is naar die stroom en het niet opgeslagen kan worden. 

Op hoeveel dagen is er te weinig zon en wind?

Figuur 1 toont de jaarlijkse gang van de beschikbare energie voor de drie scenario’s, op basis van metingen in de periode 1991-2020 van de zonnestraling en de windsnelheid op 14 over het land verspreide KNMI stations. Het jaargemiddelde is op één genormeerd, en voor windenergie is de derde macht van de windsnelheid gebruikt. De derde macht van de windsnelheid benadert de energieproductie van windturbines grofweg, maar houdt er geen rekening mee dat windturbines pas gaan produceren bij een windsnelheid van 3 à 4 m/s.

In de zomer is er het meeste zon en het minste wind, in de winter is het andersom.  Bij alleen windenergie is er te weinig energieproductie op gemiddeld 17 dagen en op maximaal 44 dagen per jaar. Bij alleen zonne-energie zijn deze periodes veel langer, gemiddeld 73 dagen en maximaal 99 dagen per jaar. Bij de combinatie van zon en wind is de situatie iets beter dan bij alleen wind, gemiddeld 13 en maximaal 35 dagen per jaar. Een verdere verbetering treedt op als we de stations koppelen: dan is de langste periode nog maar 30 dagen.

Mogelijke oplossingen

We zien dus dat energie uit zon en wind elkaar in het algemeen goed aanvullen. Ze zijn samen een groot deel van het jaar in staat om aan de basis te staan van een betrouwbare elektriciteitsvoorziening. Toch zijn er ook (bijna) jaarlijks een aantal dagen waarop er een tekort is aan zonne- en windenergie, voor die dagen zijn er andere oplossingen nodig. Opties hiervoor zijn het opslaan van elektriciteit in bijvoorbeeld batterijen of waterstof, stroom importeren vanuit het buitenland (interconnectie), of gebruik maken van conventionele elektricteitsproductie uit aardgas of kernenergie. Het is een politieke en economische keuze welke mix van oplossingen gebruikt wordt. 

KNMI-klimaatbericht door Rinus Scheele