Nieuwsbericht

Gletsjers maken vaker geluid

12 mei 2022

Het smelten en afkalven van gletsjers maakt onhoorbaar geluid. Dit infrageluid is gedurende 18 jaar op Groenland gemeten. Onderzoekers van het KNMI, de TU Delft en uit Japan hebben laten zien dat gletsjers de laatste jaren vaker geluid zijn gaan maken. Daarmee komen we meer te weten over het veranderend gedrag van gletsjers onder klimaatverandering.

Infrageluid is voor de mens onhoorbaar geluid. Wereldwijd worden deze metingen gebruikt om het kernstopverdrag te controleren. Hoewel het meetstation op Groenland nabij de plaats Qaanaaq (figuur 1) geïnstalleerd is om kernbomproeven te monitoren, laat deze - recent in Geophysical Research Letters gepubliceerde - studie de bredere toepassing van dit soort metingen zien.

Onderzoek naar infrageluidmetingen geeft aan dat de gletsjers rondom het station tijdens de zomermaanden infrageluid opwekken, terwijl de gletsjers tijdens de winter stil zijn. Door de richting te bepalen waaruit dit infrageluid komt, kan de bron achterhaald worden. Iedere zomer bleken er gletsjers te zijn die infrageluid opwekken (figuur 2) dat vanuit een specifieke richting komt. Drie gletsjers op zo’n 30 kilometer afstand zijn geïdentificeerd en een nabij het station op slechts 2 km (figuur 1). 

Verschil in land- en kalvende gletsjers 

De drie gletsjers ten zuiden van het station eindigen in zee terwijl de meest nabije gletsjer, direct ten noordoosten van het station, zijn tong op land heeft. Het geluid blijkt daardoor op verschillende tijden in het smeltseizoen te pieken. Voor de gletsjer op land is dit halverwege juli. De verder gelegen en kalvende gletsjers maken eind augustus het meeste infrageluid. Aannemelijk is dat de piek in het eerste geval samenhangt met het maximum in de atmosferische temperatuur. In het tweede geval lijkt de zeewater temperatuur de controlerende factor.

Infrageluid door afkalvend ijs en smeltwater 

De infrageluid analyse is uitgevoerd met een continue meetreeks van 18 jaar. Gedurende deze periode blijkt dat de gletsjers vaker geluid zijn gaan maken. De verschillen tussen de jaren zijn groot, maar er is een stijging in het aantal infrageluid gebeurtenissen te zien. Voor de landgletsjer is dit vergeleken met een model en metingen van smeltwater (figuur 3). Het model laat overeenkomsten zien met jaren van weinig en veel infrageluid gebeurtenissen, gedurende de smeltseizoenen. Maar er zijn ook verschillen die verder onderzocht gaan worden. Voor de paar jaar dat er metingen van de hoeveelheid smeltwater zijn, lijkt er een goede overeenkomst te zijn met de infrageluid gebeurtenissen.  

Het infrageluid wordt opgewekt door afkalvend ijs en smeltwater dat door allerlei kanalen en holtes stroomt. De analyse van het infrageluid kan bijdragen aan inzicht in het gedrag van gletsjers. Met het wereldwijd monitoren van kernbomproeven kan er dus tegelijkertijd naar gletsjers geluisterd worden.   

illustratie meetstation I18DK in het noordwesten van Groenland.
Figuur 1: Meetstation I18DK in het noordwesten van Groenland. I18DK bestaat uit 8 microbarometers om infrageluid te meten en de richting te bepalen. De rode lijnen wijzen naar de gletsjers.
analyse van 18 jaar infrageluidmetingen met I18DK
Figuur 2: Analyse van 18 jaar infrageluidmetingen met I18DK. Hoe lichter de kleur hoe meer infrageluid gebeurtenissen. De richting waar vanuit het infrageluid komt staat op de verticale as (0 graden is uit het noorden en 90 graden uit het oosten).
grafiek met het aantal infrageluid gebeurtenissen voor de Qaanaaq gletsjer
Figuur 3: Het aantal infrageluid gebeurtenissen voor de Qaanaaq gletsjer, op 2 kilometer ten noordoosten van infrageluidstation I18DK. In blauw de gemodelleerde afvoer, in rood de gemeten waarden.

Recente nieuws- en klimaatberichten

  1. Zeespiegel stijgt bij Caribisch Nederland net wat sneller

    De wereldgemiddelde zeespiegel is de laatste honderd jaar ruim 20 cm gestegen, waarvan 9 cm in de...

    11 mei 2022 - Nieuwsbericht
  2. KNMI onderzoekt effecten van ruimteweer op ons dagelijks leven

    Onze maatschappij maakt gebruik van geavanceerde technologie├źn die in sommige gevallen kwetsbaar ...

    09 mei 2022 - Nieuwsbericht
  3. Stof speelt met wolken

    Saharastof, roetdeeltjes uit verbrandingsgassen, stuifmeel, zeezout; de lucht zit vol met kleine ...

    03 mei 2022 - Nieuwsbericht
  4. Luchtvervuiling in het noordpoolgebied

    De lucht in de poolgebieden is veel schoner dan op onze breedtegraden. Dat komt omdat er lokaal v...

    02 mei 2022 - Nieuwsbericht
Toon alle nieuws- en klimaatberichten