Nieuwsbericht

Het kan vriezen, het kan dooien

27 november 2018

Speculaties over de komende winter doen volop de ronde.Zo voorspelt de Engelse krant Daily Express voor het zevende jaar op rij dat de winter extreem streng wordt. Ook serieuzere publicaties wagen zich soms aan voorspellingen. De wetenschappelijke feiten vertellen echter dat het in november nog niet mogelijk is om een strenge winter in Europa te voorzien. Vooralsnog kan het dus vriezen of dooien de komende maanden.

Wind bepaalt het weer

Een strenge winter gaat in Nederland gepaard met wind uit noordelijke en oostelijke richtingen. De verwachtingen van de wind en dus temperatuur zijn redelijk nauwkeurig voor de eerste dagen. Een periode van oostenwind zien we tegenwoordig soms zelfs tien dagen van te voren aankomen. Maar langer dan twee weken vooruit zijn de verwachtingen van de huidige weermodellen niet meer betrouwbaar (figuur 1).

Kansen op koud weer

Wel kunnen we iets zeggen over de kans op een koude periode door in het verleden te tellen hoe vaak deze zijn opgetreden. Dit heet de klimatologische kans. Door de opwarming van de aarde neemt deze kans af (figuur 2). Zo was het aantal ijsdagen (maximum temperatuur onder nul) in 1951-1980 nog gemiddeld elf per jaar, in 1981-2010 was dat al afgenomen tot acht en nu is het aantal ongeveer zes per jaar. Dit is een gemiddelde: zowel veel zachtere als veel strengere winters zijn mogelijk.

Basis voor seizoensverwachtingen

Soms is het mogelijk om een verwachting te maken voor het komend seizoen die nauwkeuriger is dan de klimatologie. Zo veroorzaken de variaties in de temperatuur van de Stille Oceaan die met El Niño samenhangen in grote delen van de wereld afwijkingen in het normale weer. Weermodellen geven aan dat door El Niño de kans op een milde winter in het noorden van de Verenigde Staten dit jaar groter is dan normaal. In Europa is de invloed van El Niño te klein om zinvolle verwachtingen op te baseren.

Winterverwachting Europa

Andere factoren die winterverwachtingen voor Europa mogelijk zouden kunnen maken zijn zonnevlekken, sneeuw in Rusland en ijs in het noordpoolgebied. Een analyse van lange waarnemingsreeksen laat echter geen significante invloed zien op ons winterweer.

Er is nog hoop

Een recente ontwikkeling is dat weermodellen de kans op afwijkingen in het normale windpatroon boven het winters Noord-Atlantische gebied nu al in november redelijk goed kunnen aangeven. Het is echter nog niet duidelijk hoe dat zich vertaalt naar bruikbare verwachtingen voor de wintertemperatuur in Nederland.

 

KNMI klimaatbericht door Frank Selten en Geert Jan van Oldenborgh

Grafiek van dag waarop de weersverwachting voor Europa haar betrouwbaarheid verliest.
Figuur 1. Dag waarop de weersverwachting voor Europa haar betrouwbaarheid verliest. Sinds 1981 is de verwachtingstermijn met 3 dagen toegenomen van 4 tot 7 dagen. Bron: ECMWF
Grafiek van wintertemperatuur zoals gemeten in De Bilt en voor de toekomst volgens de KNMI klimaatscenario’s.
Figuur 2. Wintertemperatuur zoals gemeten in De Bilt (blauwe lijnen). Horizontale lijnen geven de 30 jaar gemiddelde temperatuur aan met voor de toekomst de KNMI klimaatscenario’s. © KNMI.

Recente nieuwsberichten

  1. Herfststormen

    Sinds de laatste week van september is het weer in Nederland ronduit wisselvallig of herfstachtig...

    15 oktober 2019 - Nieuwsbericht
  2. De taiga- en Amazonebranden van 2019

    Afgelopen zomer was er veel media-aandacht voor grote natuurbranden in Siberië en de Amazone. Fot...

    08 oktober 2019 - Nieuwsbericht
  3. Arctisch zee-ijs op een-na-laagste niveau ooit

    Elk jaar neemt de zee-ijsbedekking in het Noordpoolgebied gedurende de zomer af en bereikt in sep...

    01 oktober 2019 - Nieuwsbericht
  4. September: zonnig en vrij nat

    De maand september is zonnig verlopen – gemiddeld scheen 162 uur de zon tegen 143 uur normaal. Ma...

    01 oktober 2019 - Nieuwsbericht
Toon alle pers- & nieuwsberichten