Hittegolven van de Middellandse zee tot aan het noordpoolgebied: het Europa van 2025 in vogelvlucht.

Het rapport laat zien dat het Noordpoolgebied en Europa wereldwijd het snelst opwarmen (afbeelding 1). De gevolgen daarvan voor de koudste gebieden van Europa – inclusief de Alpen – zijn niet te missen. Het overgrote deel van Europa was bovengemiddeld warm, het Europese landoppervlak met vorstdagen in de winter kleiner wordt. Sub-Arctisch Scandinavie beleefde in juli met 3 weken en temperaturen nabij de poolcirkel van 30°C (met een piek van 34,9°C) de langste hittegolf ooit (afbeelding 2).

De effecten op de sneeuw- en ijsbedekking zijn niet te missen. De Europese sneeuwbedekking was ongeveer 1,32 miljoen km2 kleiner dan gemiddeld – een gebied zo groot als Frankrijk, Italië, Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk samen. In 2025 werden de gletsjers weer kleiner, waarbij IJsland zijn twee-na-grootste gewichtsafname heeft gemeten sinds het begin van de metingen. De Groenlandse IJskap verloor 139 miljard ton aan ijs – ongeveer 1,5 keer het volume aan ijs opgeslagen in alle gletsjers in de Europese Alpen. In één jaar. Een steeds kleiner deel van Europa kent nog langere vorstperiodes (afbeelding 3).

De wereldwijde oceanen absorberen ongeveer 90 procent van de warmte die is veroorzaakt door de uitstoot van broeikasgassen, en dat merken we in de zeewatertemperatuur. In 2025 waren zeeën en oceanen rondom Europa nog nooit zo warm, waarmee voor het vierde opeenvolgende jaar een recordwarmte werd bereikt. Deze trend heeft een negatieve invloed op de biodiversiteit, soorten en de habitat van het leven in de zee.  

Mariene hittegolven kwamen in 2025 op grote schaal voor en troffen 86 procent van het Europese oceaangebied. Ze waren ook intenser: 36 procent van het gebied kreeg te maken met “ernstige” of “extreme” omstandigheden – het hoogste percentage ooit gemeten (afbeelding 4). 

In de Middellandse Zee was de gemiddelde temperatuur van het zeeoppervlak de op één na hoogste ooit gemeten, met de afgelopen 3 jaar elk jaar minstens 1 dag per jaar met mariene hittegolfomstandigheden. Deze hele warme perioden in de zee deden zich ook voor in de Noorse Zee – die zich uitstrekt over Noord-Europa en het Noordpoolgebied – en vielen samen met de recordhittegolf boven subarctisch Scandinavië. 

• Temperatuur: Minstens 95 procent van Europa zag bovengemiddeld hoge jaartemperaturen in 2025 
• Hitte extreem: Een recordlange 3-weekse hittegolf trof sub-Arctisch Fennoscandia met temperaturen rond de poolcirkel van boven de 30°C 
• Landijs: Gletsjers in alle Europese gebieden zagen een afname in massa waarbij IJsland zijn een na hoogste afname zag in de meetreeks; Sneeuwbedekking wat 31% lager dan normaal; de Groenlandse IJskap verloor 139 gigaton (139 miljard ton) aan ijs 
• Zeewatertemperatuur: De jaarlijkse zeewatertemperatuur voor Europa was de hoogste ooit gemeten en 86 procent van het gebied had minstens een ‘sterke’ marine hittegolf 
• Natuurbranden: Natuurbranden zorgden voor een verlies van 1.034.550 hectares, het grootste gebied ooit gemeten 
• Rivierafvoer: Voor 11 maanden van het jaar waren de Europese rivierafvoeren lager dan gemiddeld, en voor 70 procent van de rivieren gold dat voor het hele jaar 
• Overstromingen: Duizenden mensen in heel Europa zijn getroffen door stormen en overstromingen, hoewel extreme neerslag en overstroming minder wijdverspreid waren dan in recente jaren 
• Hernieuwbare energie: Hernieuwbare energie was goed voor bijna de helft (46,4 procent) van de Europese elektriciteitsbehoefte waarbij zonnestroom een nieuw record haalde van 12,5% 
• Biodiversiteit: Biodiversiteit is essentieel voor een duurzame toekomst, maar klimaatverandering is een belangrijke oorzaak in de achteruitgang. Klimaatverandering en diversiteit zijn sterk verbonden in de Europese politiek en raamwerken 

Klimaatverandering gaat steeds sneller

Klimaatverandering voltrekt zich in rap tempo. De gevolgen worden steeds beter merkbaar, zoals ook weer blijkt uit dit rapport. De stijgende temperatuur gaat samen met een toename in hitte, droogte, extreme regenval en smelten van sneeuw en ijs. De veranderingen gaan ook steeds sneller, want het klimaat raakt steeds verder uit evenwicht. Dankzij wereldwijde inspanningen om over te stappen op hernieuwbare energiebronnen, vlakt de toename in de uitstoot van broeikasgassen wel af. De piek van de uitstoot is echter nog niet bereikt en de trends die we nu zien in het klimaat zullen zich de komende jaren voortzetten.

KNMI-klimaatbericht door Else van den Besselaar en Gerard van der Schrier