Komen trekvogels straks te laat?

Het noordpoolgebied warmt snel op — meer dan twee keer zo snel als het wereldwijde gemiddelde — en de ecosystemen veranderen mee. Ons nieuwe onderzoek verkent de gevolgen van deze opwarming voor het moment waarop planten hun hoogste voedingskwaliteit voor planteneters bereiken — de zogenaamde voedselpiek. We maken gebruik van aarde systeemmodellen om toekomstige omstandigheden te voorspellen onder gematigde (SSP2-4.5) en hoge (SSP5-8.5) broeikasgasscenario's. De studie laat zien hoe het tijdstip van deze piek verandert in de loop van deze eeuw en hoe dat tussen regio’s rondom de Noordpool verschilt. 

De kwaliteit van voedselplanten piekt eerder 

We vinden dat de voedselpiek in de meeste Arctische regio’s verschuift, tot bijna drie weken vroeger in 2100 (afbeelding 1), waarschijnlijk als gevolg van het eerder smelten van de sneeuw. De verschuiving is echter niet overal hetzelfde, waardoor verschillen tussen regio's en jaren toenemen. De veranderingen zijn naar verwachting groter in Europa dan in Azië of Noord-Amerika. De grootste verandering vindt plaats in Noord-West Rusland (afbeelding 2), een regio waar veel in Nederland overwinterende ganzen naar toe trekken om te broeden. De voedselpiek zal ook vaker extreem vroeg optreden.  

We vergelijken de toekomstige timing van de voedselpiek met de huidige flexibiliteit in migratieschema’s van verschillende soorten ganzen en zwanen. Hiermee laten we zien dat de variatie in timing van de voedselpiek de huidige flexibiliteit van de migratieschema’s overstijgt, met name voor soorten met een meer conservatieve vogeltrek-strategie (afbeelding 3). De combinatie van een vroegere en minder voorspelbare voedselpiek legt extra druk op het aanpassingsvermogen van de trekvogels. 

KNMI-klimaatbericht door Nomikos Skyllas, Juul Limpens, Bart Nolet, Thomas Lameris, Richard Bintanja