De 4Daagse van 2022 is de geschiedenis ingegaan als een driedaagse. Vanwege hoge temperaturen is de eerste dag van het wandelfestijn van dat jaar komen te vervallen. Terugblikkend zien we dat de temperatuur aan het eind van de route in de stad opliep tot boven de 35 graden bij een hittekracht van 7. Steeds vaker zien we hoge temperaturen tijdens de 4Daagse en de kans op afgelastingen vanwege hitte neemt toe. Gelukkig verloopt de komende editie koeler met verwachte maximumtemperaturen tussen 20 en maximaal 25 graden en mogelijk op woensdag een spatje regen.
Hoe heet zou het voor de wandelaars geweest zijn als die dag niet afgelast was? We hebben een reconstructie gemaakt van de temperatuur langs de 50 kilometer route zoals de wandelaar die zou hebben ervaren op 19 juli 2022 met een start om 5 uur in de ochtend (afbeelding 1).
Bij de start is het nog goed te doen – iets onder de 19 °C. Eenmaal over de brug in het open en groene gebied ten noorden van de Waal zakt de temperatuur zelfs nog een beetje. Maar na een kilometer of 10, zo rond 7 uur begint de temperatuur op te lopen en nog voor het eind van de middag – net over de helft van de afstand - bereikt de temperatuur 30 °C. De laatste 10 km zijn echt heet met temperaturen rond de 35 °C, om te finishen in Nijmegen in de hitte van 36,7 °C.
Afbeelding 1. De temperatuur zoals een wandelaar die zou hebben ervaren op 19 juli 2022 langs de 50 kilometer route, startend om 5 uur ‘s ochtends. ©KNMI.
Naast de deelnemers is er ook veel publiek in de stad om de wandelaars aan te moedigen. Op de afgelaste dag is het om 10 uur in de ochtend al 30 °C en bereikt de hittekracht een waarde van 7 (afbeelding 2, hittekracht in kleur). Ook op woensdag, de eerste wandeldag, tikte de hittekracht de 7 aan. De hittekracht varieert van 1 tot 10 en een waarde van 7 kan veel hittestress opleveren. Om een voorbeeld te geven, meerdere hardlopers zijn 31 mei 2026 bij de marathons in Groningen, Utrecht en Amersfoort onwel geworden door de drukkende warmte. In Groningen was de hittekracht 6 en in de andere steden 5.
Afbeelding 2. Temperatuur op de Wedren in het centrum van Nijmegen voor 19 t/m 22 juli 2022. De kleurcodering geeft de hittekracht. ©KNMI.
De wandelvierdaagse wordt al sinds 1909 georganiseerd. Vanaf 1910 vindt de vierdaagse steeds op de derde dinsdag in juli plaats. Gebruik makend van de metingen in De Bilt, zien we dat de maximumtemperatuur op de 4 wandeldagen sterk varieert van jaar tot jaar (afbeelding 3, rode bolletjes). Uitschieters boven de 30 °C, de definitie van een tropische dag, kwamen ook aan het begin van de vorige eeuw al voor, zoals op 22 juli 1925 toen het 33,5 °C werd. Maar de kans op tropische wandeldagen zien we in de loop van de tijd toenemen. Temperaturen boven de 35 °C komen alleen in de laatste 20 jaar voor. Voor de editie van dit jaar komt de temperatuur naar verwachting niet boven de 25 °C uit, een waarde die we tegenwoordig gemiddeld kunnen verwachten tijdens de 4daagse. Deze gemiddelde waarde is sinds 1980 met ruim 3 °C gestegen.
Afbeelding 3. De maximumtemperatuur op de wandeldagen van de Nijmeegse vierdaagse, vanaf 1910. De zwarte kruisjes geven de dagen waarop de wandeldag afgelast of ingekort was vanwege hitte, de stippellijn geeft de trend weer in de gemiddelde maximumtemperatuur tijdens de 4 wandeldagen, in groen de verwachte waardes voor de editie van dit jaar.
De gedetailleerde reconstructie van de temperatuur langs de route is mogelijk doordat we gebruikmaken van ±1000 weerstations van burgers. Wil je ook meedoen? Dat kan! Koppel je weerstation aan WOW-BE en draag bij om de meteorologie van je leefomgeving in kaart te brengen.
De notebooks die de grafieken maakten staan op KNMI gitlab.
Al twaalf jaar lang dragen zo’n duizend weerliefhebbers in Nederland bij aan de weersverwachtinge...
16 juli 2026 - NieuwsberichtWie deze week een duik nam in de Noordzee, voelde het misschien al: het water is opvallend warm v...
15 juli 2026 - KlimaatberichtHet is deze week 5 jaar geleden dat extreme neerslag in Limburg, Duitsland en België voor desastr...
13 juli 2026 - KlimaatberichtDagen met in grote gebieden gevaar voor extreme natuurbranden komen wereldwijd nu twee keer zo va...
08 juli 2026 - Klimaatbericht