Hoe dragen vliegtuigstrepen bij aan de opwarming van de aarde?

Wat zijn vliegtuigstrepen? 

Vliegtuigstrepen ontstaan meestal tussen 8 kilometer en 13 kilometer hoogte, waar vliegtuigen vliegen als kruishoogte. Daar is de lucht koud genoeg om een streep aan condensatie als ijsdeeltjes achter te laten. Dit is hetzelfde proces als je op een koude winterse dag uitademt en een wolkje creëert. Warme vochtige lucht mengt zich met koude lucht en er ontstaat een wolk. Een vliegtuigmotor doet dat ook. Er komt warme en zeer vochtige lucht uit de motor en dat mengt met de koude omgeving om een (ijs)wolk te maken. 

Vochtigheid 

De meeste vliegtuigstrepen lossen vrij snel op. Dit heeft te maken met de vochtigheid van de lucht waarin het vliegtuig vliegt. Maar er zijn ook dagen waarop de vochtigheid van de atmosfeer voldoende is om deze vliegtuigstrepen lang te laten bestaan, tot enkele dagen zelfs. Dan wordt het een ander verhaal.  

Daarbij is windschering van belang. Dat is een verandering van windrichting en -snelheid met de hoogte. Zo kunnen vliegtuigstrepen zich als een soort waaier uitspreiden tot een aaneengesloten veld van hoge bewolking, wat er onder natuurlijke omstandigheden niet zou zijn. Deze door vliegtuigstrepen veroorzaakte velden met hoge bewolking kunnen soms dagenlang standhouden. 

Broeikaseffect van vliegtuigstrepen zorgt voor extra opwarming 

Deze door vliegtuigen veroorzaakte bewolking zorgt voor een extra broeikaseffect. Aan het aardoppervlak waar wij leven levert het wellicht iets minder zon op. Echter, als je kijkt naar de gehele atmosfeer, warmt deze door extra absorptie van warmtestraling op. Het draagt dus bij aan de opwarming van de aarde. Naar schatting is het effect van bewolking door de luchtvaart vergelijkbaar met het effect van de uitstoot van broeikasgassen door de luchtvaart. Het totale opwarmende effect van vliegverkeer is dus ongeveer twee keer zo veel als het effect van alleen de uitgestoten CO2.

Er wordt geëxperimenteerd met kleine aanpassingen in vlieghoogte van verkeersvliegtuigen om gebieden waar het ontstaan van vliegtuigstrepen groot is te vermijden. De hoogtes waarop dit kan gebeuren en de gevolgen voor het luchtruim en de regelgeving zijn echter beperkend. Tot zover is dit toekomstmuziek. 

KNMI-klimaatbericht door Kasper Gerritsen

Volgende week een klimaatbericht over lachgas