Nieuwsbericht

KNMI in oorlogstijd

30 april 2018

In de week waarin Nederland zijn oorlogsslachtoffers herdenkt staat ook het KNMI stil bij de meteorologische dienstverlening tijdens de Tweede Wereldoorlog. Weersinformatie en weerberichten zijn ten tijde van oorlog van groot militair strategisch belang.

Het KNMI anticipeerde tijdig op de dreigende oorlog. Na de mobilisatie in 1939 werd samen met Defensie een regeling getroffen voor de inrichting van een Algemeen Weerstation dat in oorlogstijd het centrum van samenwerking tussen het KNMI en Defensie moest worden. Na de Duitse inval op 10 mei 1940 vertrok een aantal medewerkers naar Badhoevedorp voor de inrichting van het Algemeen Weerstation. Dezelfde dag stopte het KNMI met de levering van publieke weerberichten aan de media.

De 'K' van Koninklijk verdween uit de naam van het instituut en de weerkamers werden gesloten

Na de capitulatie kwam het KNMI onder Duits gezag. De 'K' van Koninklijk verdween uit de naam van het instituut en de weerkamers in De Bilt en op Schiphol werden gesloten. Een Joodse bibliothecaresse werd ontslagen. Het werk ging echter zoveel mogelijk door maar beperkte zich voornamelijk tot wetenschappelijk onderzoek, klimatologie en aardmagnetisme.

De weerkundige waarnemingen in De Bilt en op een aantal weerstations in het land werden ondanks de oorlog voortgezet ten behoeve van de klimatologie.

In 1942 werd op gezag van Berlijn de Duitse leiding vervangen waardoor de touwtjes werden aangetrokken en de spanningen binnen het instituut toenamen. Tegen het einde van de oorlog zijn miljoenen ponskaarten en zo’n 20.000 onvervangbare scheepsjournalen naar Duitsland weggevoerd. De ponskaarten zijn teruggekomen maar de scheepsjournalen niet waardoor een schat aan gegevens verloren is gegaan.

In de laatste oorlogsmaanden werd de situatie steeds moeilijker en op 26 maart 1945 werd het KNMI tijdelijk gesloten. De KNMI-gebouwen werden tot verboden terrein verklaard. Enkele medewerkers verzorgden clandestien waarnemingen voor de geallieerde oorlogsvoering en een van hen, Guus van Ginkel, is gefusilleerd.

foto van KNMI-radiotelegrafist/observator August Johannes van Ginkel, die ondergronds waarnemingen verzorgden voor de geallieerde oorlogsvoering werd door de Duitsers gefusilleerd.
KNMI-radiotelegrafist/observator August Johannes van Ginkel, die ondergronds waarnemingen verzorgden voor de geallieerde oorlogsvoering werd door de Duitsers gefusilleerd ©KNMI
print van het jaarboek uit 1941 niet van het KNMI maar van het NMI. Onder Duits gezag verdween de K van koninklijk uit de naam van het instituut.
Jaarboek uit 1941 niet van het KNMI maar van het NMI. Onder Duits gezag verdween de K van koninklijk uit de naam van het instituut ©KNMI

Recente nieuwsberichten

  1. Weinig winterzon: korte dagen versus lage zonnestand

    Zelfs op een onbewolkte dag is er in deze tijd van het jaar maar weinig zonlicht. Het maakt dat d...

    18 december 2018 - Nieuwsbericht
  2. KNMI bij regeringslunch met president Kaapverdië

    Op uitnodiging van minister-president Rutte, en in aanwezigheid van de Koning, was er op dinsdag ...

    11 december 2018 - Nieuwsbericht
  3. CO2-uitstoot in beeld dankzij Tropomi

    Satellietinstrument Tropomi meet stikstofdioxide (NO2) over de hele wereld. Via NO2 kunnen de hot...

    11 december 2018 - Nieuwsbericht
  4. KNMI klimaatgedicht

    KNMI klimaatgedicht

    05 december 2018 - Nieuwsbericht
Toon alle pers- & nieuwsberichten