Man drinkt water uit een fles onder een strakblauwe, zonnige hemel
Foto: shutterstock

Met elke graad opwarming komen er twee tropische dagen bij

20 juli 2023

Deze zomer telt tot nu toe drie tropische dagen in De Bilt. Op een tropische dag wordt het 30 graden of warmer. Gemiddeld had een zomer 100 jaar geleden maar één tropische dag. Tegenwoordig is dat al ruim vier en een halve dag. De opwarming van Nederland gaat samen met een relatief snelle toename van het aantal hete dagen. Hoe snel dat gaat, laten we in 3 stappen zien.

Stap 1. Zet alle gemeten zomertemperaturen op een rij 

We spreken van een tropische dag als overdag de temperatuur 30 graden aantikt. Door van iedere zomerdag sinds 1901 de maximumtemperatuur met een punt weer te geven, zien we hoe het aantal tropische dagen in de loop van de tijd verandert (figuur 1, rode punten). Aan het eind van de meetreeks zien we ze veel vaker optreden. Op het oog schuiven alle meetwaardes richting hogere temperaturen.  

Stap 2. Tel hoe vaak een bepaalde temperatuur voorkomt in 30 jaar 

Om precies te zien hoe de temperaturen veranderen, nemen we een periode van 30 jaar, tellen op hoeveel dagen een bepaalde maximumtemperatuur in de zomer is voorgekomen en delen dat aantal door het aantal zomers. Bijvoorbeeld voor 1901-1930 tellen we 300 zomerdagen met maximumtemperatuur tussen 17 en 18 graden. Gemiddeld dus 10 per zomer (figuur 2, blauwe staafjes). Zo krijgen we de kansverdeling van de maximumtemperatuur in de zomer in de periode 1901-1930. Het gemiddeld aantal tropische dagen per zomer rekenen we uit door alle staafjes boven de 30 graden op te tellen. Dat geeft een kans van gemiddeld ongeveer één tropische dag per zomer. 

Hetzelfde doen we voor 1991-2020 (figuur 2, rode staafjes). We zien dat de hele verdeling opschuift met gemiddeld 2 graden en iets breder wordt. Warme uitschieters komen iets vaker voor. Door de opschuiving en het breder worden stijgt het aantal tropische dagen snel, omdat het warme uiteinde van de verdeling (de staart genoemd) snel dikker wordt. Het gemiddeld aantal tropische dagen is 4,7, ruim 4,5 keer zo veel als in 1901-1930. 

Grafiek van de maximumtemperatuur per dag in de zomer sinds 1901. Tropische dagen met een maximumtemperatuur van 30℃ of meer zijn rood.
Figuur 1. Maximumtemperatuur per dag in de zomer in De Bilt. Tropische dagen met een maximumtemperatuur van 30℃ of meer zijn rood. ©KNMI.
Verdeling van de maximumtemperaturen in de zomer in De Bilt in de periode 1901-1930 (blauw) en 1991-2020 (rood).
Figuur 2. Verdeling van de maximumtemperaturen in de zomer in De Bilt in de periode 1901-1930 (blauw) en 1991-2020 (rood). ©KNMI.
Figuur 3. De gemiddelde zomertemperatuur (rood) en het gemiddeld aantal tropische dagen (blauw) in 30-jarige periodes die telkens één jaar opschuiven. Linksboven een grafiek waarin de tropische dagen zijn uitgezet tegen de gemiddelde temperatuur. ©KNMI.

Stap 3. Verschuif de periodes van 30 jaar steeds één jaar op 

We schuiven de 30-jarige periode steeds één jaar op en berekenen voor die periode de gemiddelde zomertemperatuur en het gemiddeld aantal tropische dagen. Dat doen we voor alle 30-jarige periodes tussen 1901-1930 en 1993-2022 (figuur 3). We zien dat zowel de gemiddelde temperatuur stijgt als ook het gemiddeld aantal tropische dagen.  

Als we vervolgens een grafiek maken met horizontaal de gemiddelde temperatuur en verticaal het bijbehorende aantal tropische dagen, dan zien we dat de punten vrijwel op een rechte lijn liggen (figuur 3, linksboven). Volgens die rechte lijn neemt bij iedere graad opwarming, het gemiddeld aantal tropische dagen in de zomer toe met twee. 

Conclusie 

Een relatief kleine opwarming zorgt voor een relatief snelle toename van het aantal hete dagen. De zomers in Nederland zijn twee graden warmer geworden, het aantal tropische dagen is met ruim een factor vier toegenomen. Als we een verdere toename in hitte willen beperken, moet snel de uitstoot van broeikasgassen verminderd worden en CO2 uit de lucht gehaald worden. 

KNMI-klimaatbericht door Frank Selten 

Recente nieuws- en klimaatberichten

  1. Raken we gewend aan temperatuurrecords?

    Een hittegolf is een van de meest dodelijke natuurrampen: elk jaar sterven er wereldwijd duizende...

    20 juni 2024 - Klimaatbericht
  2. Scholieren helpen KNMI om luchtvervuiling in kaart te brengen

    Leerlingen van twintig scholen in Nederland hebben dit voorjaar meetbuisjes opgehangen in hun omg...

    17 juni 2024 - Nieuwsbericht
  3. Wie stoot waar hoeveel CO2 uit?

    De aarde warmt op door de toename van CO2 en andere broeikasgassen in de atmosfeer. Er wordt hard...

    14 juni 2024 - Klimaatbericht
  4. Alweer regen, blijft dat zo?

    Na een recordnatte april en mei leek juni even wat droger te beginnen. Maar ook vandaag regent he...

    10 juni 2024 - Nieuwsbericht
Toon alle nieuws- en klimaatberichten