Rode sneeuw
Foto: Richard Bintanja

Rode sneeuw

15 februari 2022

Sneeuw en ijs hebben het erg moeilijk met de stijgende temperaturen wereldwijd. Alpengletsjers trekken zich in rap tempo terug, wintersneeuw smelt steeds eerder in het seizoen weg en het ijs in de poolgebieden is de klos vanwege de razendsnelle opwarming aldaar. Recent onderzoek toont aan dat zelfs minuscule organismen hun steentje bijdragen aan de afsmelting.

Rode algen

Er bestaat namelijk een bepaald type roodkleurige alg dat zich prima thuis voelt in de sneeuw. In de winter houden deze algen zich koest, maar zo gauw de lente aanbreekt komen ze tot bloei en geven ze de sneeuw een typisch rozerode kleur (figuur 1). Een mooi beeld voor de argeloze toerist, maar voor de sneeuw of gletsjer is het het zoveelste effect dat de afsmelting doet toenemen. Dat blijkt uit onderzoek op diverse locaties in het noordpoolgebied (figuur 2). 

Wat is het geval? Door de rode kleur van de sneeuwalgen wordt er minder zonlicht door de sneeuw gereflecteerd. Een groter deel van de zonne-energie wordt door de sneeuwlaag opgenomen, die daardoor opwarmt en verder afsmelt. Minder koude sneeuw leidt weer tot verdere algenbloei, enzovoorts. Door deze toenemende algenbloei kan de reflectiviteit van de sneeuw met wel 13% afnemen (figuur 3), wat een sterke toename in afsmelting veroorzaakt.

Klimaateffecten

De helft van het oppervlak van de gletsjers in het noordpoolgebied is met algen bedekt

Omdat in een opwarmend klimaat de sneeuw ook steeds eerder in het seizoen begint te smelten, worden de algen eerder actief, wat het uiteindelijke effect op de afsmelting van sneeuw en ijs nog verder vergroot. Schattingen laten zien dat ten minste 50 procent van het oppervlak van de gletsjers in het Arctische gebied bedekt is door deze algen. Dit suggereert dat de toenemende afsmelting als gevolg van algengroei een belangrijk proces is voor het smelten van sneeuw en ijs.

De huidige generatie klimaatmodellen – zoals het KNMI-klimaatmodel EC-Earth – nemen dit effect momenteel nog niet mee. Deze modellen onderschatten mogelijk niet alleen de huidige, maar ook de toekomstige afsmelting van sneeuw en ijs en daarmee ook de opwarming in de poolgebieden. Hoe het ook zij, met ook deze minuscule organismen als tegenstander krijgen de sneeuw- en ijsvlakten in de poolgebieden het steeds lastiger.

KNMI-klimaatbericht door Richard Bintanja
 

Rode sneeuw op Svalbard, Noorwegen
Figuur 1. Rode algenbloei op Svalbard, Noorwegen. In hun cellen produceren de algen rood pigment om zich te beschermen tegen het ultraviolette licht van de zon. Bron: Thomas Leya.
Locaties waar de eigenschappen van rode sneeuw zijn onderzocht
Figuur 2. Locaties in het noordpoolgebied waar de eigenschappen van rode sneeuw zijn onderzocht. Bron: Lutz ea Nature Communications.
Verband tussen hoeveelheid algen en reflectiviteit van sneeuw
Figuur 3. De weerkaatsing van zonlicht door sneeuw neemt af als de hoeveelheid rode sneeuwalgen toeneemt. Bron: Lutz ea Nature Communications

Recente nieuws- en klimaatberichten

  1. Vijf jaar aan satellietdata van Tropomi

    Satellietinstrument Tropomi bekijkt al vijf jaar de aarde vanuit de ruimte. Het Nederlandse instr...

    30 september 2022 - Klimaatbericht
  2. Klimaat penalty: slechtere luchtkwaliteit door klimaatverandering

    Door klimaatverandering kan de luchtkwaliteit in landen met veel uitstoot van CO2 verder verslech...

    29 september 2022 - Klimaatbericht
  3. Het regent niet vaker, wel harder

    In de afgelopen zestig jaar is de hoeveelheid neerslag met 9% toegenomen. Het is niet vaker gaan ...

    27 september 2022 - Klimaatbericht
  4. Kopzorgen van het weer

    Een nat pak of tegen de wind in trappen. Het zijn fysieke ongemakken waar we na een lange, droge ...

    20 september 2022 - Klimaatbericht
Toon alle nieuws- en klimaatberichten