Klimaatbericht

Rook beïnvloedt wolkenvorming boven oceaan

08 september 2017

Boven de Zuid-Atlantische Oceaan ten westen van Afrika hangt een (semi-)permanente wolkenlaag, die grote invloed heeft op de temperatuur van het oppervlak. Rook die ontstaat tijdens de moessondroogte in Afrika beïnvloedt deze wolkenlaag, maar het is onduidelijk of dit opwarming of afkoeling tot gevolg heeft.

Boven gebieden in de oceanen waar koud, diep water aan het oppervlak komt, zoals ten westen van Afrika, hangt permanent veel bewolking. Deze bewolking verstrooit zonlicht en koelt de aarde. Veranderingen in de hoeveelheid of de samenstelling van de bewolking kunnen grote gevolgen hebben voor de temperatuur op aarde. Het is bekend dat rookdeeltjes dienen als condensatiekern bij de vorming van wolkendruppels, en als lokale warmtebron wanneer ze zonnestraling absorberen.

In Afrika staan jaarlijks tijdens de droge periode van de moesson (juli-september) grote gebieden in brand, met de grootste rookpluimen ter wereld tot gevolg. Deze rookpluimen bereiken zelfs Ascension Island, een vulkanisch rotspuntje in het midden van de Atlantische Oceaan, 3000 km van de branden vandaan. Experts van het KNMI zijn betrokken bij het bemannen van een grondstation op Ascension dat de rook boven het eiland waarneemt. Bovendien wordt met vliegtuigen de samenstelling van de lucht boven het eiland bemonsterd. De waarnemingen laten zien dat de rook de samenstelling van de wolken op verschillende manieren kan veranderen. Als condensatiekernen kunnen de rookdeeltjes voor meer, kleinere waterdruppeltjes zorgen, maar als deze deeltjes worden verwarmd door de zon, kunnen de druppeltjes verdampen. Als dit laatste gebeurt, neemt de bewolking af en zorgen de deeltjes voor een toename van zonlicht en opwarming van het oppervlak.

Vele andere effecten zullen de komende jaren nog in kaart worden gebracht, zowel verkoelende als verwarmende. Het onderzoek van het KNMI is een voortzetting van een zelfde onderzoek op Ascension Island in 2016, gefinancierd door de KHMW (Pieter Langerhuizen stipendium,€15k), in samenwerking met het Britse project CLARIFY (£1.2M), de Amerikaanse projecten ORACLES ($30.6M) en LASIC($150k), en het Franse AEROCLO-SA(€0.7M).


KNMI-klimaatbericht door Martin de Graaf

De UV-lidar (linksboven) meet teruggekaatst laserlicht. Een wolk- of aerosollaag reflecteert meer dan de achtergrond (rechtsboven). Onder: 24 uur metingen van de UV-lidar op Ascension; donkerrood is wolk, groenige lagen zijn rookpluimen.
De UV-lidar (linksboven) meet teruggekaatst laserlicht. Een wolk- of aerosollaag reflecteert meer dan de achtergrond (rechtsboven). Onder: 24 uur metingen van de UV-lidar op Ascension; donkerrood is wolk, groenige lagen zijn rookpluimen.
Uitzicht op de wolkenlaag boven de Zuid-Atlantische Oceaan vanuit het BA-146 onderzoeksvliegtuig, met voor de twee motoren de wolkensensor.
Uitzicht op de wolkenlaag boven de Zuid-Atlantische Oceaan vanuit het BA-146 onderzoeksvliegtuig, met voor de twee motoren de wolkensensor.
Binnenin de BA-146, en zijn bemanning. Tijdens de vlucht wordt er continu gemeten, en gejaagd op de beste omstandigheden, in dit geval rook in combinatie met wolken
Binnenin de BA-146, en zijn bemanning. Tijdens de vlucht wordt er continu gemeten, en gejaagd op de beste omstandigheden, in dit geval rook in combinatie met wolken

Recente nieuws- en klimaatberichten

  1. Het regent niet vaker, wel harder

    In de afgelopen zestig jaar is de hoeveelheid neerslag met 9% toegenomen. Het is niet vaker gaan ...

    27 september 2022 - Klimaatbericht
  2. Kopzorgen van het weer

    Een nat pak of tegen de wind in trappen. Het zijn fysieke ongemakken waar we na een lange, droge ...

    20 september 2022 - Klimaatbericht
  3. Montreal Protocol: 35 jaar internationale samenwerking om het leven op aarde te beschermen

    Om te voorkomen dat de ozonlaag steeds dunner wordt, zijn in 1987 internationale afspraken gemaak...

    16 september 2022 - Klimaatbericht
  4. Pakistan kan vaker extreme regen verwachten door klimaatverandering

    Grote delen van Pakistan in Zuid-Azië hadden deze zomer te maken met extreem veel regen tijdens d...

    15 september 2022 - Klimaatbericht
Toon alle nieuws- en klimaatberichten