Nieuwsbericht

Vuurwerk, vocht en mist gevangen in dunne luchtlaag

04 februari 2020

In veel plaatsen in Nederland kon de vuurwerkvervuiling rondom afgelopen oud en nieuw zich maar slecht verspreiden. Er was sprake van een dunne, afgesloten luchtlaag vlak boven de grond met weinig wind. In deze laag zagen we een opeenhoping van vocht, vervuiling en dichte mist. Toch komt dichte mist, door verbetering van luchtkwaliteit, veel minder vaak voor dan 50 jaar geleden.

Vocht en vervuiling

Vanaf eerste kerstdag tot aan 2 januari is Nederland onder invloed van een hogedrukgebied boven West-Europa. Het weer in een hogedrukgebied wordt gekenmerkt door weinig wind en een stabiele opbouw van de atmosfeer. Vocht en andere deeltjes blijven daardoor gevangen in een dunne laag onderin de atmosfeer, de menglaag (figuur 1). Dit levert na zonsondergang, of soms de hele dag, mist, nevel of laaghangende bewolking op, afhankelijk van de windsterkte.

(Vuurwerk)mist

Met oudjaar en ook op nieuwjaarsdag is er op veel plaatsen mist van verschillende oorsprong: door afkoeling, door aanvoer, en door vuurwerk versterkt. In de nacht van 30 op 31 december trekt een koufront zuidwaarts over Nederland. Achter het front wordt vochtige lucht vanaf de Noordzee aangevoerd en vlak achter het front valt de wind weg. Dit levert in de ochtend van oudjaar al dichte mist op in het midden van het land (figuur 2a). Vanaf de tweede helft van de middag beweegt een uitloper van het hogedrukgebied naar het noorden. Daar valt nu ook de wind weg en er ontstaat dichte mist door afkoeling. In het midden van het land is een mistveld met de zuidoostenwind aangevoerd. In het zuiden trekt de wind dan iets aan en neemt het zicht toe (figuur 2b en 2c). Direct na middernacht ontstaat er in het zuidoosten en midden van het land mist door een combinatie van snelle afkoeling en vuurwerk (figuur 2d). Op nieuwjaarsdag 2020 blijft de mist op meerdere plaatsen hardnekkig aanwezig door de aanhoudend slechte doorstroming.

Aantal dagen met dichte mist afgenomen

Het aantal dagen met dichte mist (zicht minder dan 200 meter) is in Nederland gehalveerd van gemiddeld 30 per jaar in de jaren zestig van de vorige eeuw tot 15 dagen in het begin van deze eeuw. De afname van luchtvervuiling speelt hierbij waarschijnlijk een belangrijke rol, omdat op kleine vaste deeltjes in de lucht waterdamp kan condenseren. Als er veel deeltjes zijn, vormen zich veel druppeltjes die de nevel of mist dichter maken. Dit is ook het principe van vuurwerkmist, waarbij de rook van het vuurwerk het zicht nog verder vermindert.

 

KNMI-klimaatbericht door Anika Hoekstra

De menglaag met mist en bewolking gemeten door LIDAR ceilometers in De Bilt en Stavoren in de middag en het begin van de avond op oudjaar 2019.
Figuur 1. De menglaag met mist en bewolking gemeten door LIDAR ceilometers in De Bilt en Stavoren in de middag en het begin van de avond op oudjaar 2019. Lokale tijd is UTC tijd + 1 uur. ©KNMI
Zicht en wind op oud en nieuw 2019-2020. De meetvelden liggen in het buitengebied en zullen de zeer dichte vuurwerkmist in de steden missen.
Figuur 2. Zicht en wind op oud en nieuw 2019-2020. De meetvelden liggen in het buitengebied en zullen de zeer dichte vuurwerkmist in de steden missen. ©KNMI
De weerkaart van 1 januari 2020 om 1 uur ‘s nachts.
Figuur 3. De weerkaart van 1 januari 2020 om 1 uur ‘s nachts. ©KNMI

Recente nieuwsberichten

  1. Afname luchtvervuiling boven Nederland

    De maatregelen om het coronavirus te bestrijden, hebben als neveneffect dat er minder vervuilende...

    27 maart 2020 - Nieuwsbericht
  2. KNMI laat meer weerballonnen op

    Het KNMI laat sinds 21 maart meer weerballonnen op om de betrouwbaarheid van de weersverwachting ...

    26 maart 2020 - Nieuwsbericht
  3. Het klimaat en de koolstofcyclus

    Het klimaat verandert, voornamelijk door de uitstoot van broeikasgassen door de mens (figuur 1). ...

    24 maart 2020 - Nieuwsbericht
  4. Uitdagingen van te veel, te weinig of vervuild water

    De wereld staat voor steeds grotere uitdagingen als gevolg van waterstress, overstromingen en dro...

    23 maart 2020 - Nieuwsbericht
Toon alle pers- & nieuwsberichten