Klimaatbericht

Wat betekent een mogelijke uitbarsting van Mount Agung voor het klimaat?

06 oktober 2017

De vulkaan Mount Agung op het eiland Bali kan op elk moment uitbarsten. Lokale autoriteiten zijn alert en nemen voorzorgsmaatregelen vanwege de hete gloedwolken van as, gassen en gedeeltelijk gestolde lava die dan naar beneden komen razen. Ook vanuit de ruimte, met behulp van satellieten wordt de vulkaan gedetailleerd in het oog gehouden. Dit laatste is op de korte termijn van belang voor het vliegverkeer. Op de langere termijn kan de uitbarsting ook belangrijke effecten hebben op het klimaat.

Als de uitbarsting van deze tropische vulkaan sterk genoeg is, kan een fractie van het uitgestoten materiaal als fijnstof de stratosfeer bereiken, een stabiele luchtlaag op zo’n 20 kilometer hoogte. Het fijnstof kan daar een aantal jaar blijven hangen en zo een tijdelijk koelend effect op het klimaat hebben, dat vooral merkbaar zal zijn in de tropen.

Ook in Nederland kan er een merkbaar effect zijn. Veranderingen in de balans tussen luchtstromingen kunnen een toename van de westenwind tot gevolg hebben. Zomers zal dit een verkoelend effect hebben, maar in de winter kan het juist warmer worden.

Deze wereldwijde gevolgen laten zien hoe belangrijk het is om de mogelijke vulkaanuitbarsting, en het transport van fijnstof in de weken, maanden en jaren daaropvolgend, goed in de gaten te houden. Het KNMI doet dit in Europees verband op basis van de Copernicus Atmosphere Monitoring Service (CAMS). Het KNMI draagt hieraan bij met het leveren van satellietwaarnemingen en met het verbeteren van de modellen die de verandering van fijnstof en gassen in de atmosfeer beschrijven.

In het verleden hebben grote vulkaanuitbarstingen verloren oogsten tot gevolg gehad, maar ze heben ook kunstenaars geïnspireerd tot schilderijen van zonsondergangen omdat het fijnstof de lucht donkerder rood kleurt dan normaal.


KNMI-klimaatbericht door Vincent Huijnen en Michiel van Weele

Figuur 1. Effect vulkaanstof op zonlicht in de tropische stratosfeer (optische dikte voor 500 nm). Bron: Wunderlich and Mitchell, Atmos. Chem. Phys., 2017.
Figuur 1. Effect vulkaanstof op zonlicht in de tropische stratosfeer (optische dikte voor 500 nm). Bron: Wunderlich and Mitchell, Atmos. Chem. Phys., 2017.
Hypothetisch klimaateffecten van grote uitbarstingen in de 21e eeuw. Bron: Ed Hawkins.
Hypothetisch klimaateffecten van grote uitbarstingen in de 21e eeuw. Bron: Ed Hawkins.
Joseph Mallord William Turner: Red Sky and Crescent Moon. Geschilderd rond 1818, kort na de grote uitbarsting van vulkaan Tambora (1815). Bron: creative commons, http://www.tate.org.uk/art/artworks/turner-red-sky-and-crescent-moon-d12502
Joseph Mallord William Turner: Red Sky and Crescent Moon. Geschilderd rond 1818, kort na de grote uitbarsting van vulkaan Tambora (1815). Bron: creative commons, http://www.tate.org.uk/art/artworks/turner-red-sky-and-crescent-moon-d12502

Recente nieuws- en klimaatberichten

  1. De winter wordt per jaar een dag korter

    Door de klimaatverandering worden de winters als het ware steeds korter. Hoe snel gaat dat?

    26 januari 2023 - Klimaatbericht
  2. Waar blijft die extra energie?

    De aarde warmt op. De energie die onze planeet opneemt van de zon, is namelijk groter dan de afk...

    24 januari 2023 - Klimaatbericht
  3. Winterkou is snel aan het verdwijnen

    De kans is steeds groter dat de gemiddelde temperatuur van de koudste winterweek in Nederland bov...

    19 januari 2023 - Klimaatbericht
  4. Antarctisch zee-ijs op laagste niveau ooit

    Niet eerder werd in begin januari zo weinig zee-ijs waargenomen rondom Antarctica (waar het nu zo...

    17 januari 2023 - Klimaatbericht
Toon alle nieuws- en klimaatberichten