Betere neerslaginformatie door opportunistische data

Opportunistische databronnen omvatten metingen van burgers (“crowdsourcing”), zoals persoonlijke weerstations, maar ook data van sensoren die niet voor neerslagmeting zijn ontworpen. Zo wordt door onderzoekers al lang gewerkt aan regenschatting via het mobiele telefonienetwerk. De regeninformatie kan worden afgeleid uit het signaal van straalverbindingen waarmee gegevens van de ene naar de andere gsm-mast worden verzonden. Telecombedrijven monitoren de sterkte van dat signaal. Regen in het gebied tussen de gsm-masten leidt tot een zwakker signaal. De afname van de signaalsterkte vormt een maat voor de regenintensiteit tussen de gsm-masten, die wordt omgezet naar een regenkaart. Deze databron zou niet alleen radarneerslagbeelden kunnen verbeteren, maar is vooral van belang voor het ontwikkelen van een soort buienradar voor de tropen. De dekking van neerslagradars en regenmeters is daar vaak beperkt, terwijl het mobiele telefonienetwerk al aanwezig is. Gecombineerd met de grote dekking van satellietneerslagproducten kan zo mogelijk betrouwbaardere neerslaginformatie worden verkregen.

In het project SetGMDI wordt een centraal dataportaal opgezet voor het verzamelen en archiveren van data van straalverbindingen en het daaruit afleiden van regenkaarten. Het doel is om deze techniek makkelijker op te schalen en ontwikkeling van een globaal neerslagproduct te bevorderen. Als onderdeel van SetGMDI organiseerde het KNMI, samen met TU Delft en de Tsjechische Technische Universiteit uit Praag, op 22 juni een bijeenkomst. Hierbij waren ruim 30 deelnemers van universiteiten, nationale (hydro)meteorologische instituten, telecombedrijven en bedrijven uit de weer- en watersector aanwezig. Op de bijeenkomst werd besproken hoe data van straalverbindingen makkelijker zouden kunnen worden gedeeld. Daarnaast werd het dataportaal dat deze data inwint en verwerkt tot regenschattingen gedemonstreerd. SetGMDI wordt gefinancierd door de Europese Unie via het COST-programma (European Cooperation in Science and Technology).

Naast de bijeenkomst voor project SetGMDI, organiseert het KNMI samen met TU Delft en Wageningen Universiteit op 23 & 24 juni de tweede internationale conferentie over opportunistische neerslagschatting, met ruim 60 deelnemers. In deze conferentie ligt de nadruk op regenmeters van burgers, waarmee bijvoorbeeld radarbeelden kunnen worden verbeterd. Zelf kun je dus ook bijdragen aan onderzoek naar opportunistische databronnen door een regenmeter te installeren. Ook regenschatting met akoestische sensoren en met verbindingen tussen satellieten en hun ontvangers op de grond komen aan bod. De conferentie komt voort uit de Europese COST-actie OpenSense die liep van 2021 tot 2025. Daarin werd Europese samenwerking verstevigd, onder andere door ontwikkeling van opensourcesoftware voor kwaliteitscontrole en regenschatting met opportunistische sensoren. 

Beide bijeenkomsten onderstrepen het belang van (Europese) samenwerking voor kennisuitwisseling, maar ook voor het slaan van een brug tussen onderzoek en productontwikkeling met (opportunistische) databronnen.