Klimaatbericht

De hotspot van klimaatopwarming

25 juni 2019

De wereldgemiddelde temperatuur stijgt gestaag door. Inmiddels is het wereldwijd al ongeveer 1 °C warmer dan in het jaar 1850. Niet overal gaat de opwarming echter even snel. Wat is de snelst opwarmende plek op aarde? En hoeveel warmer wordt het daar?

Spitsbergen

Het Noorse eilandenarchipel Spitsbergen heeft de twijfelachtige eer de snelst opwarmende locatie op aarde te zijn. Sinds 1961 steeg de temperatuur er met maar liefst 5,6 °C (figuur 1), ongeveer 1 °C per tien jaar. De opwarming is het sterkst in de afgelopen 20 jaar. Afgelopen maart was het daardoor voor de honderdste achtereenvolgende maand warmer dan normaal (1961-1990 gemiddelde) voor die maand, tot wel 12-14 graden boven normaal in extreem warme maanden. Een gevolg hiervan is dat de winters op Spitsbergen inmiddels twee maanden korter duren dan normaal.

Grote gevolgen

Als gevolg van deze enorme opwarming neemt de kans op lawines sterk toe: de eerste doden zijn al te betreuren geweest en er zijn ook al meerdere gebouwen verwoest. De opwarmende bodem en de wegsmeltende permafrost veroorzaken bovendien steeds vaker aardverschuivingen op de steile hellingen van Spitsbergen. Verder wordt de kans op winterse regenval steeds groter, en daarmee de kans op ijzel zodat rendieren (figuur 2) vanwege de ijslaag niet meer bij korstmossen en ander voedsel kunnen komen, en verhongeren. Ten slotte vriezen sommige Spitsbergse fjorden ’s winters niet meer dicht en kalven de gletsjers in recordtempo af.

Toekomst

Een belangrijke oorzaak van de temperatuurstijging is het terugtrekken van zee-ijs, waardoor het er ‘s zomers minder zonnestraling wordt gereflecteerd en ‘s winters het relatief milde oceaanwater de atmosfeer opwarmt. Klimaatmodellen bevestigen dit en laten zien dat Spitsbergen de hotspot van de huidige opwarming is. De modellen geven bovendien aan dat de langjarige afname van zee-ijs voorlopig zal doorgaan, en dat de jaargemiddelde temperatuur in het Arctische gebied in 2100 bij het hoogste uitstootscenario zo’n 12-14 graden hoger kan zijn dan nu.

KNMI-klimaatbericht door Richard Bintanja

Opwarming te Spitsbergen vergeleken met die in Oslo en mondiaal voor de periode 1961-2019.
Figuur 1. Opwarming te Spitsbergen (rood) vergeleken met die in Oslo (oranje) en mondiaal (grijs) voor de periode 1961-2019. Bron: Norwegian Meteorological Institute.
Foto van rendier op Spitsbergen.
Figuur 2. Rendier op Spitsbergen. Foto: R. Bintanja

Recente nieuws- en klimaatberichten

  1. Kopzorgen van het weer

    Een nat pak of tegen de wind in trappen. Het zijn fysieke ongemakken waar we na een lange, droge ...

    20 september 2022 - Klimaatbericht
  2. Montreal Protocol: 35 jaar internationale samenwerking om het leven op aarde te beschermen

    Om te voorkomen dat de ozonlaag steeds dunner wordt, zijn in 1987 internationale afspraken gemaak...

    16 september 2022 - Klimaatbericht
  3. Pakistan kan vaker extreme regen verwachten door klimaatverandering

    Grote delen van Pakistan in Zuid-Azië hadden deze zomer te maken met extreem veel regen tijdens d...

    15 september 2022 - Klimaatbericht
  4. Plaquette op het geboortehuis van de Wereld Meteorologische Organisatie onthuld

    In De Bilt is belangrijke meteorologische geschiedenis geschreven. Hier was het eerste secretaria...

    14 september 2022 - Klimaatbericht
Toon alle nieuws- en klimaatberichten