In de zomer veroorzaakt het neerslagtekort soms problemen voor landbouw en natuur. Daarom is het belangrijk om de grondwaterstand nauwkeurig te monitoren. Onderzoekers van het KNMI en Universiteit Utrecht hebben een methode ontwikkeld om grondwaterveranderingen te meten met seismische achtergrondruis, afkomstig van onder andere oceaangolven, wegverkeer en wind.
De grondwaterstand stijgt in de herfst en in de winter door een neerslagoverschot, terwijl die in de lente en in de zomer daalt door een neerslagtekort. Door te kijken naar veranderingen in de snelheid waarmee trillingen door de bodem reizen (de zogeheten seismische snelheid), kunnen seizoensgebonden veranderingen in de grondwaterstand in kaart worden gebracht voor de ondergrond van Groningen.
Behalve trillingen afkomstig van aardbevingen registreert een seismisch netwerk ook achtergrondruis. Door metingen op verschillende locaties te vergelijken, kunnen we ruis omzetten naar bruikbare signalen. Zo kunnen we kleine veranderingen meten in de snelheid van seismische golven. Omdat in Groningen veel seismische meetstations zijn verspreid over een relatief kleine regio, kunnen we heel precies de snelheid van seismische golven meten.
In Groningen neemt de seismische snelheid in de zomer iets toe, terwijl die in de winter juist afneemt. Dit komt door seizoensgebonden veranderingen in de grondwaterstand. Als de grondwaterspiegel door neerslag in de herfst en winter stijgt, stijgt ook de waterdruk in de ruimte tussen de zandkorrels (de zogeheten poriëndruk), wat leidt tot een daling van de seismische snelheid (figuur 1). In de lente en in de zomer verdampt er juist grondwater, waardoor de snelheid stijgt. De seismische snelheid kan dus inzicht geven in de grootte van het neerslagtekort.
Omdat achtergrondruis altijd aanwezig is, kunnen we continu seismische snelheidsveranderingen meten. We kunnen deze ruis dan ook goed gebruiken om op een alternatieve manier veranderingen in de grondwaterstand te meten. Daar komt bij dat de grondwatermeting met achtergrondruis een gemiddelde is van grondwaterstanden over een groter gebied, in tegenstelling tot de puntmetingen in een hydrologisch boorgat.
Een gedetailleerde beschrijving van de methode, die gebruikt is in deze studie, is te vinden in het bijbehorend wetenschappelijk artikel.
De afgelopen drie jaren waren uitzonderlijk warm. Nieuw onderzoek laat beter zien waarom deze jar...
04 februari 2026 - KlimaatberichtDinsdag en woensdag grote kans op gladheid door ijzel, vooral in het noorden.
02 februari 2026 - LiveblogMet een gemiddelde temperatuur van 2,5°C in De Bilt tegen een langjarig gemiddelde van 3,6°C verl...
30 januari 2026 - Nieuwsbericht2025 was een zeer zonnig jaar. Door de grote hoeveelheid zonnestraling was er ook veel verdamping...
29 januari 2026 - Nieuwsbericht