Klimaatbericht

Langdurige Siberische warmte door klimaatverandering

16 juli 2020

In een groot deel van Siberië was het van januari tot juni 2020 meer dan vier graden warmer dan in 1981–2010 (figuur 1). Dit zou zonder de opwarming door de uitstoot van broeikasgassen vrijwel onmogelijk zijn geweest. Dit blijkt uit een attributiestudie door een internationaal team van klimaatwetenschappers, onder leiding van de Britse weerdienst Met Office. Ook wetenschappers van het KNMI hebben meegewerkt. De temperatuur was gemiddeld over het studiegebied (figuur 1) meer dan twee graden hoger dan zonder uitstoot door de mens het geval zou zijn geweest, de rest van de temperatuurafwijking werd veroorzaakt door uitzonderlijk weer.

Samenvattend vinden de klimaatwetenschappers dat de kans op zulke hoge temperaturen in Siberië als het afgelopen halve jaar rond 1900 minder dan eens in de 80.000 jaar zou zijn zonder door de mens veroorzaakte klimaatverandering. Dat is minstens zeshonderd keer minder waarschijnlijk dan in het huidige klimaat, een van de grootste verschillen die gevonden zijn in dit soort attributiestudies. Zelfs in het huidige klimaat is het afgelopen half jaar uitzonderlijk warm met een kans van minder dan één procent. Zonder een snelle afname van de uitstoot van broeikasgassen, voornamelijk CO2, worden dit soort temperaturen echter normaal tegen het eind van de eeuw

Nieuw temperatuurrecord

In mei en juni werd het zelfs heel warm in Noord-Siberië. Op 20 juni werd een temperatuurrecord gevestigd voor een station boven de poolcirkel: 38 graden in Verkhoyansk in centraal Siberië (figuur 2).

De hitte in Verkhoyansk is minder makkelijk in getallen te vatten omdat het een lokaal verschijnsel was en de kans zelfs in het huidige klimaat al bijzonder klein is. Het is duidelijk dat de kans sterk is toegenomen maar we kunnen niet berekenen hoeveel omdat het zo uitzonderlijk is.

Effect klimaatverandering berekenen

Het effect van klimaatverandering werd in twee stappen berekend. Ten eerste door de trend in de waarnemingen te berekenen (figuur 3), ten tweede door in klimaatmodellen een fictief klimaat zonder menselijke invloed te vergelijken met het klimaat van nu, of het klimaat van 1900 met het klimaat van nu. De waargenomen en gemodelleerde trends zijn ongeveer hetzelfde.

Gevolgen

De hitte in Siberië heeft bijgedragen aan uitgebreide bosbranden, het smelten van de permafrost en een uitbraak van de zijdevlinder, waarvan de rupsen bomen beschadigen. De CO2 die vrijkomt bij de bosbranden, methaan uit de ontdooiende bodem en eerder in het seizoen smeltende sneeuw warmen op hun beurt de aarde verder op. Ook zullen met dit soort temperaturen hitteplannen moeten worden opgesteld voor steden boven de poolcirkel, iets wat een paar jaar geleden nog ondenkbaar leek.

 

KNMI-klimaatbericht door Geert Jan van Oldenborgh en Sarah Kew

Figuur 1. Temperatuurafwijking in januari-juni 2020 van normaal (1981–2010) in Siberië. De stad Verkhoyansk had het temperatuurrecord van 38 graden Celsius.
Figuur 1. Temperatuurafwijking in januari-juni 2020 van normaal (1981–2010) in Siberië. Het studiegebied is aangegeven met de binnenste rechthoek. De stad Verkhoyansk had het temperatuurrecord van 38 graden Celsius.
Figuur 2. Temperatuurverloop in Verkhoyansk in januari–juni 2020 ten opzichte van normaal (1981–2010).
Figuur 2. Temperatuurverloop in Verkhoyansk in januari–juni 2020 ten opzichte van normaal (1981–2010).
Figuur 3. Boven: hoogste maximumtemperatuur in juni in Verkhoyansk uitgezet tegen de wereldgemiddelde temperatuur. Onder: herhalingstijden in het klimaat van 1900 en 2020.
Figuur 3. Boven: hoogste maximumtemperatuur in juni in Verkhoyansk uitgezet tegen de wereldgemiddelde temperatuur. Onder: herhalingstijden in het klimaat van 1900 (blauw) en 2020 (rood).

Recente nieuwsberichten

  1. De verwachte hitte van 2020 in een opwarmend klimaat

    Het is warm in Nederland. In De Bilt verwachten we vanaf donderdag 6 augustus tot halverwege volg...

    06 augustus 2020 - Klimaatbericht
  2. Nederland bijna 3% zonniger tijdens coronacrisis

    De gemeten zonnestraling lag tussen half maart en half juni ongeveer 2,5 procent hoger dan het ge...

    05 augustus 2020 - Klimaatbericht
  3. Koelste julimaand in bijna 10 jaar

    Met een gemiddelde temperatuur van 17°C in De Bilt tegen normaal 17,9°C was juli een koele maand....

    01 augustus 2020 - Klimaatbericht
  4. Aantal warme nachten verdrievoudigd

    Sinds de tweede helft van de vorige eeuw is het aantal warme nachten verdrievoudigd. Het aantal w...

    31 juli 2020 - Klimaatbericht
Toon alle pers- & nieuwsberichten