Webcam opname van de Oostenrijkse gletsjer Hintereisferner
Foto: Universiteit Innsbruck

Niet eerder smolten de Alpengletsjers zo snel als deze zomer

18 oktober 2022

De omstandigheden bleken dit jaar nagenoeg ideaal voor het smelten van de Alpengletsjers. Door een combinatie van hitte, droogte, veel zon en Saharazand smolten de gletsjers niet eerder zo snel als deze zomer. Zonder klimaatverandering waren de Alpengletsjers niet zo veel gesmolten als nu. Naar verwachting trekken de gletsjers zich de komende decennia steeds verder terug.

Niet eerder verloren de Alpengletsjers zoveel ijs

De zomer van 2022 was in een groot deel van Europa extreem warm, droog en zonnig, met droogte en lage rivierstanden tot gevolg. Ook voor de Alpengletsjers was deze extreme zomer slecht nieuws. Inmiddels is voor een groot aantal gletsjers in de Alpen de balans opgemaakt. Wat blijkt: in 2022 hebben de Alpengletsjers meer ijs verloren dan ooit gemeten. Het ijsverlies bleek zelfs nog extremer dan in het recordjaar 2003. Dit geldt ook voor de Hintereisferner, een gletsjer in het zuidwestelijk deel van Oostenrijk (figuur 1). Het massaverlies was zelfs vier keer zo groot als in een gemiddeld jaar (figuur 2). Ook bij vele andere gletsjers in de Alpen is het massaverlies twee tot vier keer zo groot als gemiddeld. 

Extreme smelt in 2022 door samenloop van omstandigheden 

Waarom smolten de Alpengletsjers in 2022 zo veel sneller dan normaal? Meerdere omstandigheden waren ideaal voor een extreme afsmelt van gletsjers. Zo was de zomer van 2022 in de Alpen net als in Nederland extreem warm, zonnig en droog. Op veel plaatsen werden warmte- en zonnerecords gebroken.  

Webcam opname van de Oostenrijkse gletsjer Hintereisferner in 2021 en 2022
Figuur 1. Webcam beeld van de Hintereisferner gletsjer in 2021 en 2022. Met name in het blauwe kader is de afname in de hoeveelheid ijs duidelijk te zien. Bron: Universiteit Innsbruck.
Grafiek met op de horizontale as de jaarlijkse verandering in de hoeveelheid ijs van de Oostenrijkse gletsjer Hintereisferner tussen 1953 en 2022. Ieder jaar is weergegeven met een verticaal streepje.
Figuur 2. Jaarlijkse verandering in de hoeveelheid ijs van de Oostenrijkse gletsjer Hintereisferner tussen 1953 en 2022. In het jaar 2022 is het massaverlies groter dan in alle eerder gemeten jaren. Bron: Lilian Schuster via Twitter.
Satellietopname van 15 maart 2022. Op die dag was veel Saharazand aanwezig boven en ten westen van de Alpen, zichtbaar door de bruine kleur. Bron: NASA Worldview.
Figuur 3. Satellietopname van 15 maart 2022. Op die dag was veel Saharazand aanwezig boven en ten westen van de Alpen, zichtbaar door de bruine kleur. Bron: NASA Worldview.

Beschermlaag sneller weg, mede door Saharazand 

Ook de winter en de lente droegen hun steentje bij. In de winter viel namelijk relatief weinig sneeuw. Een witte sneeuwlaag is als een ‘beschermdeken’ voor de gletsjers: het reflecteert zonlicht en isoleert het gletsjerijs. Deze beschermdeken was dit jaar erg dun. Bovendien werd de sneeuw in de lente bruin gekleurd doordat de wind op meerdere dagen grote hoeveelheden Saharazand richting de Alpen voerde (figuur 3). De donkere sneeuw absorbeerde meer zonlicht en smolt daardoor sneller weg. Het gevolg was dat het sneeuwdek eind juni al net zover was afgenomen als normaal in augustus

Gletsjers verdwijnen door klimaatverandering 

De Alpengletsjers trekken zich terug omdat er meer ijs en sneeuw smelt in de zomer dan er gedurende het jaar aan sneeuw bijkomt. Klimaatmodellen laten zien dat deze trend door de opwarming van de aarde door zal zetten. Het gevolg is dat steeds meer gletsjers zullen verdwijnen. Dit heeft verstrekkende gevolgen voor de flora en fauna in de Alpen, de zoetwatervoorziening, de wintersport, de opwekking van energie uit waterkracht en het waterpeil in de rivieren die gevoed worden door smeltwater uit de Alpen, zoals de Rijn. 

KNMI-klimaatbericht door Lars van Galen 

Recente nieuws- en klimaatberichten

  1. 200 jaar geleden is het broeikaseffect ontdekt

    Hoera, het broeikaseffect is tweehonderd jaar oud! Of in ieder geval de eerste beschrijving ervan...

    17 juli 2024 - Klimaatbericht
  2. Satellietinstrument OMI al 20 jaar in de ruimte

    Vandaag, 15 juli is het precies 20 jaar geleden dat de Aura-satelliet werd gelanceerd, met daar a...

    15 juli 2024 - Nieuwsbericht
  3. Satelliet EarthCARE doet eerste succesvolle stralingsmetingen

    Met indrukwekkend veel detail heeft satelliet EarthCARE zijn eerste metingen verricht van de hoev...

    12 juli 2024 - Klimaatbericht
  4. Deze zomer mogelijk geen dramatische afsmelt van Alpengletsjers

    Tijdens de warme zomer en herfst van de afgelopen twee jaar zijn de Alpengletsjers sterk gesmolt...

    10 juli 2024 - Klimaatbericht
Toon alle nieuws- en klimaatberichten