Aantal dagen met zware neerslag toegenomen door hogere temperaturen

We spreken van zware neerslag als er meer dan 50 millimeter regen in één dag valt. In Nederland komt dit steeds vaker voor (afbeelding 1). In de tweede helft van de vorige eeuw waren er gemiddeld ongeveer vijf dagen per jaar met zware neerslag op minstens één van de ruim 300 KNMI-neerslagstations. In deze eeuw zijn dat er ongeveer negen per jaar. Dat is een toename van 70 procent. Zuid-Limburg wordt het meest getroffen door zware neerslag (afbeelding 2). 

De toename kan komen door klimaatverandering. Nederland is warmer geworden. Warme lucht kan meer waterdamp bevatten, waardoor buien meer regen kunnen geven. Maar het kan ook dat er door toeval of door klimaatverandering deze eeuw meer buien waren dan vroeger. Voor neerslag is namelijk niet alleen waterdamp nodig, maar ook buien die de waterdamp omzetten in regen. 

Neerslag aanpassen naar het huidige klimaat 

Per graad opwarming kan de lucht ongeveer 7 procent meer waterdamp bevatten. Daarom gaan we ervan uit dat buien ook 7 procent meer neerslag geven per graad opwarming. We passen oude meetgegevens aan naar het huidige klimaat. We berekenen hoeveel warmer het per jaar is geworden in Nederland tot 2025 (afbeelding 3) en verhogen de neerslag met 7 procent per graad. Tussen bijvoorbeeld 1977 en 2025 is het volgens de trendlijn 2 graden warmer geworden. Daarom verhogen we de neerslag uit 1977 met 14 procent. Een dag met 45 millimeter wordt dan 51 millimeter en telt ineens als zware neerslag. In deze aangepaste gegevens is er geen toename meer in het aantal dagen met zware neerslag (afbeelding 4, rode lijn).  

De waargenomen toename kan dus verklaard worden door de opwarming: door hogere temperaturen zit er meer waterdamp in de lucht, waardoor buien meer regen geven. Naast waterdamp spelen andere factoren mogelijk ook een rol. De toename van waterdamp blijft in werkelijkheid iets achter bij de temperatuur, maar dat kan weer gecompenseerd worden doordat opgaande bewegingen in buien toenemen met de temperatuur. 

KNMI-klimaatbericht door Peter Siegmund 

Het jupyter notebook dat de afbeeldingen maakt is te vinden op KNMI-gitlab.