Hoe heet is Lowlands? Van 1993 tot de toekomst

Sinds 1993 zorgt Lowlands in Biddinghuizen voor drie dagen muzikaal spektakel. Op weergebied was het echter niet altijd feest (afbeelding 1). Over alle edities lag de gemiddelde maximumtemperatuur tijdens het festival op 21,8 graden, maar de verschillen tussen de jaren zijn groot. Zo moesten de artiesten in 1998 extra hard werken om het publiek te verwarmen tijdens de koudste Lowlands ooit: op vrijdag werd het maximaal slechts 14 graden en ook na een bibbernacht in de tent werd het niet veel warmer op zaterdag en zondag.

Grote variaties in temperatuur mogelijk, van 14 tot meer dan 30 graden

Eénmaal vond Lowlands plaats tijdens een hittegolf, in 2001, toen Muse en Mano Chao optraden voor een zwetende massa in de tent, met een weekendgemiddelde maximumtemperatuur van 28 graden. In 2012, het doorbraakjaar van Ed Sheeran, was het gedurende het weekend zelfs nog warmer: op zondag werd het 32,5 graden en was Lake Lowlands bijna even druk bezocht als de hoofdpodia. 

2012 was dus gemiddeld de warmste editie van Lowlands, maar dat betekent niet dat de warmtebelasting toen ook het hoogst was. Hoe belastend warm weer is voor het lichaam hangt namelijk niet alleen af van de temperatuur, maar ook van zonnestraling, luchtvochtigheid en windsnelheid. Een internationaal veelgebruikte maat hiervoor is de Wet Bulb Globe Temperature (WBGT), op basis waarvan het KNMI dit jaar de hittekracht-index definieerde.

Kijken we naar de verdeling van deze WBGT (of hittekracht) voor alle historische edities van Lowlands (afbeelding 2), dan valt op dat de editie van 2001 een hogere hittekracht bereikte (hittekracht 7 op vrijdag en zondag en zelfs hittekracht 9 op zaterdag) dan 2012 (hittekracht 8,7 en 5). Hoewel de temperatuur in 2012 dus wel hoger opliep, zorgden een hardere wind en geringe luchtvochtigheid voor een lagere warmtebelasting dan in 2001.

In het algemeen hoeft het dus niet zo te zijn dat de temperatuur die de thermometer aangeeft, samengaat met het gevoel dat je hebt. Dit is ook te zien als we de verschillende edities van Lowlands vergelijken op zowel temperatuur als de WBGT (of hittekracht, afbeelding 3). Natuurlijk hangt de hittekracht duidelijk samen met de temperatuur. Veel edities vallen rond de stippellijn en hebben daarmee ongeveer dezelfde intensiteit voor WBGT als voor de gemeten temperatuur. Toch zijn er ook een flink aantal verschillen te zien, met als uitschieters 2024 (waar het een stuk warmer aanvoelde dan je op basis van de temperatuur zou verwachten) en 2009 (waar het juist een stuk kouder voelde dan de temperatuur aangaf). De editie van 2001 voelde qua hittekracht ruim het warmst aan van alle Lowlands edities, terwijl 2012 een stuk warmer was qua luchttemperatuur.

Door klimaatverandering wordt de kans op hogere temperaturen tijdens Lowlands groter. De kans op een maximumtemperatuur van 35 graden in augustus was in het recente verleden (1991-2020) ongeveer eens in 10 jaar. Rond 2050 zal dat eens in de 3 jaar zijn volgens één van de KNMI’23 klimaatscenario's (midden scenario). In datzelfde scenario worden de jaarlijkse hitte-extremen in augustus zo'n 2 graden warmer dan in het klimaat van 1990-2020. 
Zoals de eerdere edities van Lowlands laten zien, blijven de verschillen van jaar tot jaar groot. Een koel Lowlands-weekend blijft goed mogelijk, zoals deze editie ook lijkt te worden (zie de KNMI-weersverwachting voor komend weekend of check de KNMI-app). Maar komende Lowlands edities gaan plaatsvinden in een steeds warmer klimaat, waardoor de kans op een heet festivalweekend blijft toenemen.

Het weerstation vertelt bovendien niet het hele verhaal. Waar je je op het festivalterrein bevindt, kan veel uitmaken voor de warmte waaraan je wordt blootgesteld. In een festivaltent ben je bijvoorbeeld beschermd tegen directe zonnestraling, maar kan de temperatuur door de vele mensen oplopen en is er minder verkoeling door wind. Onder een boom heb je schaduw en kan wind nog voor verkoeling zorgen. Ook wat je zelf doet maakt uit: rustig naar een optreden kijken vraagt iets anders van je lichaam dan een uur lang dansen vooraan bij het podium.

Doe mee aan ons onderzoek op Lowlands Science dit weekend! 

En precies daar kijken we dit weekend naar op Lowlands Science. Het KNMI meet op verschillende plekken op het festivalterrein de lokale weersomstandigheden. Samen met TNO onderzoeken we hoe deze omstandigheden en de activiteiten van festivalgangers samenhangen met hun kerntemperatuur. De kerntemperatuur wordt gemeten met een slikbare temperatuursensor, een methode die wordt gebruikt om de lichaamstemperatuur continu van binnenuit te meten. 

Naast hitte meten we ook koude tijdens deze Lowlands editie

Vanwege de relatief koude weersverwachting hebben we een aanvulling gedaan op het onderzoek. Naast hitte gaan we ook koude meenemen. Alle meetmiddelen zijn daar ook voor geschikt. De deelnemers worden opgedeeld in dag- en nachtdeelnemers. Hiermee kunnen we ook mogelijk koude episodes in de nacht meetbaar maken, wat ook relevant is voor festivals.

Ben je op Lowlands en benieuwd hoe heet of cool jij bent? Kom langs bij Lowlands Science en doe mee!

KNMI-klimaatbericht door Leon van Voorst, Carolina Pereira Marghidan en Bram van Duinen