Foto van een bosbrand
Foto: Audrey Marcoux

Kans op extreem brandgevaarlijk weer in Oost-Canada is meer dan verdubbeld door klimaatverandering

24 augustus 2023

Weersomstandigheden die de kans op bosbranden verhogen komen vaker voor door klimaatverandering. In Oost-Canada is de kans op het extreem brandgevaarlijke weer van deze zomer inmiddels meer dan verdubbeld. Dit blijkt uit een nieuwe World Weather Attribution (WWA) studie, uitgevoerd door een internationale groep wetenschappers met bijdragen van het KNMI.

Extreme bosbranden in Canada dit jaar 

Dit jaar woedden er talrijke bosbranden in verschillende delen van het noordelijk halfrond. Met name Canada werd langdurig getroffen. Het verbrande oppervlak is meer dan drie keer zo groot als Nederland. Niet eerder verbrandde er in één seizoen zo'n groot oppervlak in Canada. De bosbranden werden aangewakkerd door abnormale warme en droge weersomstandigheden voor de tijd van het jaar met aanhoudende wind, kenmerken van brandgevaarlijk weer (figuur 1). 

Meten hoe brandgevaarlijk het weer is 

De kans op brandgevaarlijk weer neemt toe als het warmer wordt en de luchtvochtigheid afneemt. Precies dit zien we gebeuren in de zomer boven land in grote delen van de wereld nu het klimaat verandert door de mens. Om uit te rekenen hoe groot het effect van klimaatverandering is, gebruiken we op advies van experts op het gebied van bosbranden die meededen met de studie twee getallen die iets zeggen over hoe brandgevaarlijk het weer op een bepaald moment is en hoe brandgevaarlijk het hele seizoen is geweest. 

Het eerste getal, de Canadese Fire Weather Index (FWI) is een combinatie van de weersomstandigheden en de droogte van de natuur, de brandstof. Iedere dag heeft de FWI een bepaalde waarde. Hoe hoger, hoe groter de kans op bosbranden. De hoogste waarde van de som van zeven opeenvolgende dagen in het hele seizoen zegt iets over de grootte van het verbrandde oppervlak in dat seizoen.  

Het tweede getal is afgeleid van de FWI en heet de Daily Severity Rating (DSR). De som van de DSR over het hele seizoen zegt iets over hoe brandgevaarlijk het seizoen was. Hoe hoger de DSR, hoe moeilijker de bosbranden te bestrijden zijn. In onze studie hebben we ons beperkt tot een gebied in het oosten van Canada in de provincie Québec, waar de branden het hevigst waren en waarin de natuur en weersomstandigheden overal ongeveer hetzelfde zijn (figuur 2).   

Bosbrandgevaar in Canada is sterk toegenomen door klimaatverandering 

Uit onze berekeningen blijkt dat zo'n hoge waarde van de zevendaagse FWI als in mei-juli van dit jaar ongeveer eens in de 20 à 25 jaar voorkomt. Zonder klimaatverandering zou dat maar eens in de 50 jaar zijn of nog zeldzamer. Deze kans zal verder toenemen naarmate de aarde verder opwarmt. De kans op een seizoen met zeer brandgevaarlijk weer als dit jaar, gemeten volgens de DSR-index, is zelfs minstens zeven keer waarschijnlijker geworden door klimaatverandering (figuur 3).  

Risico op bosbranden kan beperkt worden door maatregelen 

Het is belangrijk om te benadrukken dat onze studie geen uitspraak doet of bosbranden ook daadwerkelijk voorkomen. Brandgevaarlijk weer hoeft nog geen grote bosbranden op te leveren. Er moet ‘brandstof’ beschikbaar zijn voor een natuurbrand, zoals veel dood hout en droge struiken onder de bomen, en ook een ontsteking, zoals bliksem of een vonk en het maakt veel uit hoe de natuur beheerd wordt en de brandbestrijding geregeld is. Maatregelen kunnen het risico op grote bosbranden beperken, ook al neemt de kans op brandgevaarlijk weer toe. Met stijgende temperaturen en drogere zomers neemt het risico op natuurbranden toe, een risico waar wij ook in Nederland op voorbereid moeten zijn. 

De ontwikkeling van attributiestudies op het KNMI 

Na extreem weer volgt vaak de vraag wat de rol van klimaatverandering was. Attributiestudies geven daarop het antwoord. Als de rol van klimaatverandering duidelijk is, dan kunnen we als samenleving tijdig maatregelen nemen om minder kwetsbaar te zijn voor dergelijke gebeurtenissen in de toekomst. Ook maken attributiestudies duidelijk met welke gevolgen van klimaatverandering we nu al te maken hebben. 

Deze studie van WWA is zo'n attributiestudie. Als onderdeel van de ontwikkeling van een Early Warning Centre bij het KNMI, kunnen attributiestudies voor bijvoorbeeld extreme temperaturen in Nederland, nu snel worden uitgevoerd. Het verder ontwikkelen van attributiemethoden voor meer complexe risico’s, zoals natuurbrandgevaar, heeft een hoge priorititeit. Hogere temperaturen en lagere luchtvochtigheid zorgen er ook in Nederland voor dat de kans op brandgevaarlijk weer toeneemt. 

KNMI-klimaatbericht door Sarah Kew en Frank Selten 

Figuur 1. Het gemiddelde weer in mei-juni in het studiegebied in Oost-Canada. Rode punten geven de waarde voor 2023. Bron: ECMWF/WWA
Figuur 1. Het gemiddelde weer in mei-juni in het studiegebied in Oost-Canada. Rode punten geven de waarde voor 2023. Bron: ECMWF/WWA
Figuur 2. Locatie van de bosbranden in Canada van januari tot en met juli 2023. In het studiegebied in het oosten van Canada is in kleur de som weergegeven van de Daily Severity Rate opgeteld van 1 januari tot en met 31 juli 2023. Bron: WWA
Figuur 2. Locatie van de bosbranden in Canada van januari tot en met juli 2023. In het studiegebied in het oosten van Canada is in kleur de som weergegeven van de Daily Severity Rate opgeteld van 1 januari tot en met 31 juli 2023. Hoe hoger deze waarde, hoe brandgevaarlijker het weer. Bron: WWA
Figuur 3. Tijdreeksen van twee indices voor brandgevaarlijk weer in het studiegebied in Oost-Canada, de maximale waarde per jaar van de 7-daagse FWI-index (boven) en de som van de Daily Severity Rate per seizoen (onder). Bron: WWA
Figuur 3. Tijdreeksen van twee indices voor brandgevaarlijk weer in het studiegebied in Oost-Canada, de maximale waarde per jaar van de 7-daagse FWI-index (boven) en de som van de Daily Severity Rate per seizoen (onder). Bron: WWA

Recente nieuws- en klimaatberichten

  1. Het raadsel van het verbranden in de schaduw

    In Nederland is de zonnestraling in de afgelopen 30 jaar toegenomen, vooral in de lente. De toena...

    27 mei 2024 - Klimaatbericht
  2. Winterstormen in Groot-Brittanniƫ en Ierland natter door klimaatverandering

    Klimaatverandering zorgt voor meer regen bij stormen in Groot-Brittanniƫ en Ierland. Dat blijkt u...

    22 mei 2024 - Klimaatbericht
  3. Antarctisch warmterecord verbrijzeld door atmosferische rivier

    Op 18 maart 2022 gebeurde er in het Antarctische binnenland iets bijzonders. Normaal is het er ze...

    17 mei 2024 - Klimaatbericht
  4. Door satelliet EarthCARE meer begrip van klimaatverandering

    Eind mei wordt satelliet EarthCARE gelanceerd. EarthCARE is uitgerust met geavanceerde instrument...

    15 mei 2024 - Nieuwsbericht
Toon alle nieuws- en klimaatberichten