Permanent bevroren ondergrond begroeid met gras
Foto: Frits Steenhuisen

Toenemende regenval versnelt afsmelten permafrost

06 april 2023

Ongeveer 20 procent van alle land op Aarde is permanent bevroren, met name uitgestrekte gebieden in Canada en Siberiƫ grenzend aan het noordpoolgebied. Deze bevroren grondlaag, ook wel permafrost genoemd, kan wel tientallen meters dik zijn. Permafrost smelt momenteel weg vanwege de razendsnelle opwarming van het noordpoolgebied, waardoor broeikasgassen als methaan vrijkomen en lokale infrastructuur zoals gebouwen en wegen in de zompige bodem wegzakken.

Regen en afsmelting 

De opwarming van het noordpoolgebied gaat samen met een sterke toename in neerslag (tot wel 60 procent in 2100). De oorzaak is dat vochtigere winden meer waterdamp aanvoeren en in het noordpoolgebied zelf meer zeewater verdampt door terugtrekkend zee-ijs. Vanwege de oplopende temperaturen valt de neerslag in het noordpoolgebied steeds vaker in de vorm van regen. Het regenwater is relatief warm en zorgt ervoor dat regen het afsmelten van permafrost nog verder versnelt. Er is dus sprake van een dubbele dreiging: door zowel de opwarming zelf als de daaruit voortvloeiende toenemende regenval smelt de permafrost. Berekeningen met klimaatmodellen laten zien dat een aanzienlijk deel van de gebieden met permafrost in 2100 ontdooid zullen zijn. 

Figuur 1. Het effect van regenval op de temperaturen dichtbij de grond en in diepere lagen, en op de dooidiepte. Extreme regenval zorgt voor hogere temperaturen in de bodem en een significant diepere permafrost-dooi, zelfs in het daaropvolgende jaar. Bron: Nature Communications.

Extreme regenval 

Een recente studie laat zien dat episodes met extreme regenval buitenproportioneel bijdragen aan het afsmelten van permafrost. Een zomerseizoen met een verdubbeling van de neerslag ten opzichte van normaal leidde tot een toename van 35% in de diepte tot waar de grond ontdooit. Schrikbarender was dat het effect van dit ene natte seizoen nog jaren later merkbaar was, en dat dit het opnieuw bevriezen van de grond in de herfst en winter uitstelt (figuur 1). Omdat niet alleen de gemiddelde regenval zal toenemen, maar ook de jaar tot jaar variaties daarin, zullen jaren met extreme regenval steeds vaker voorkomen. Dit zal uiteindelijk leiden tot een toename van de langjarige effecten op permafrost en een verdere versnelling van de afsmelting van permafrost. Hieruit blijkt dat permafrost vermoedelijk nog veel sneller zal afnemen dan op basis van alleen de temperatuurstijging mag worden verwacht. 

KNMI-klimaatbericht door Richard Bintanja

Recente nieuws- en klimaatberichten

  1. Winterstormen in Groot-Brittanniƫ en Ierland natter door klimaatverandering

    Klimaatverandering zorgt voor meer regen bij stormen in Groot-Brittanniƫ en Ierland. Dat blijkt u...

    22 mei 2024 - Klimaatbericht
  2. Antarctisch warmterecord verbrijzeld door atmosferische rivier

    Op 18 maart 2022 gebeurde er in het Antarctische binnenland iets bijzonders. Normaal is het er ze...

    17 mei 2024 - Klimaatbericht
  3. Door satelliet EarthCARE meer begrip van klimaatverandering

    Eind mei wordt satelliet EarthCARE gelanceerd. EarthCARE is uitgerust met geavanceerde instrument...

    15 mei 2024 - Nieuwsbericht
  4. Meer zon in de lente

    Het KNMI houdt bij hoeveel zonnestraling het aardoppervlak bereikt, en ook hoe lang de zon schijn...

    14 mei 2024 - Klimaatbericht
Toon alle nieuws- en klimaatberichten