Nieuwsbericht

Tropomi ziet luchtkwaliteit scherper dan ooit

01 december 2017

Bronnen en omvang van luchtvervuiling zijn wereldwijd scherper in beeld dan ooit. Dat bleek vanochtend in het Duitse Oberpfaffenhofen bij de door ESA georganiseerde presentatie van de eerste plaatjes van het Nederlands satellietinstrument Tropomi.

Het beeld is even indrukwekkend als ontluisterend. Niet alleen Delhi, maar eigenlijk heel Noord-India ligt onder een wolk van koolmonoxide. Maar ook de uitstoot van luchtvervuiling in ons eigen land is duidelijker zichtbaar dan ooit. De rookpluimen verraden zelfs waar de wind vandaan komt. Heel bijzonder voor een waarneming door een satelliet op 800 kilometer hoogte. 

Tropomi werd op 13 oktober gelanceerd op de Europese satelliet Sentinel-5P, die ESA bouwde als onderdeel van het aardobservatieprogramma Copernicus van de Europese Commissie. Na het inregelen van de satelliet is Tropomi nu klaar voor gebruik. De eerste beelden laten nu al zien dat de Nederlandse technologie van onschatbare waarde is voor gerichte aanpak van luchtvervuiling wereldwijd.

Eerste beelden

Het KNMI biedt een eerste blik op stikstofdioxide, dat vrijkomt door verkeer en industriële activiteit

In Nederland zijn het de onderzoekers van het KNMI en het ruimteonderzoeksinstituut SRON die de eerste gegevens van Tropomi omzetten in beelden. Het KNMI biedt een eerste blik op stikstofdioxide, dat vrijkomt door verkeer en industriële activiteit. SRON gaf een beeld van de verspreiding van koolmonoxide, een gas dat vrijkomt bij de verbranding van bossen en fossiele brandstoffen. 

Ontbossing

Met enkele dagen meten ontstond al een beeld van de uitstoot van koolmonoxide over de hele wereld. Opvallend is de wolk boven het Amazonegebied, veroorzaakt door branden die te maken hebben met de grootschalige ontbossing. Maar ook de luchtvervuiling in Noord-India en aan de Chinese Oostkust is duidelijk zichtbaar. Inzoomen met Tropomi behoort ook tot de mogelijkheden. Zo laat een beeld van de Italiaanse Povlakte zien dat daar de luchtvervuiling, die vooral wordt veroorzaakt door vervoer en de verwarming van gebouwen een beetje blijft hangen tussen de bergketens. Ook vulkaanas boven de vulkaan Agung op Bali is op beeld te zien. 

satellietbeeld van nederland waarop NO2 concentratie, stikstofdioxide, op 7 november te zien is. Hier zijn heel goed de pluimen van Brussel, Antwerpen, Rotterdam/Den Haag, Amsterdam en het Ruhrgebied te zien
Een van de eerste beelden: concentratie stikstofdioxide (NO2) op 7 november. Hier zijn goed de pluimen van Brussel, Rotterdam/Den Haag, Amsterdam en Ruhrgebied te zien. Dit soort beelden zijn nog nooit eerder vanuit de ruimte gemaakt. (©KNMI/NSO/ESA)
satellietbeeld van nederland waarop NO2 concentratie, stikstofdioxide, op 17 november te zien is. Er was een aanvoer van schone lucht uit het Noordwesten waardoor de concentraties veel lager zijn dan op 7 november
Concentratie stikstofdioxide (NO2) op 17 november. Deze dag was er een aanvoer van schone lucht uit het Noordwesten. Hierdoor zijn de stikstofdioxide concentraties in Nederland veel lager dan op 7 november (©KNMI/NSO/ESA)
Satellietbeeld van vulkaanas van de Agung vulkaan op Bali op 27 november
Beeld van vulkaanas van de Agung vulkaan op Bali op 27 november (©KNMI/NSO/ESA)

Ongekende precisie

In Nederland vallen de wolken van stikstofdioxide op

Tropomi kan met ongekende precisie vaststellen waar de luchtvervuiling zit. In Nederland vallen vooral de wolken van stikstofdioxide op, veroorzaakt door verkeer en industrie. De waarde van Tropomi zit hem hier in het feit dat we nu veel beter kunnen onderscheiden wat de precieze bronnen zijn, hoe de concentraties variëren per dag en wat bijvoorbeeld de invloed van de wind is. De hoeveelheid data die Tropomi naar de aarde stuurt is gigantisch. Het instrument stuurt dagelijks  20 miljoen spectra naar beneden. 

Samenwerking

Tropomi is een samenwerking tussen Airbus Defence and Space Netherlands, KNMI, SRON en TNO, in opdracht van het NSO en ESA. Airbus DS NL is hoofdaannemer voor het ontwerp en de bouw van het instrument. TNO is verantwoordelijk voor het optisch ontwerp. De wetenschappelijke leiding is in handen van het KNMI en SRON. Tropomi wordt gefinancierd door het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat, het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.


Video: in vogelvlucht langs de hotspots van uitstoot van stikstofdioxide (NO2) over de wereld. De beelden zijn allemaal in één dag genomen.

Recente nieuwsberichten

  1. Nederland bijna 3% zonniger tijdens coronacrisis

    De gemeten zonnestraling lag tussen half maart en half juni ongeveer 2,5 procent hoger dan het ge...

    05 augustus 2020 - Nieuwsbericht
  2. Koelste julimaand in bijna 10 jaar

    Met een gemiddelde temperatuur van 17°C in De Bilt tegen normaal 17,9°C was juli een koele maand....

    01 augustus 2020 - Nieuwsbericht
  3. Aantal warme nachten verdrievoudigd

    Sinds de tweede helft van de vorige eeuw is het aantal warme nachten verdrievoudigd. Het aantal w...

    31 juli 2020 - Nieuwsbericht
  4. Klimaatverandering persoonlijk gemaakt

    De coronacrisis laat zien dat we als samenleving heel snel op acute dreiging kunnen reageren. De ...

    28 juli 2020 - Nieuwsbericht
Toon alle pers- & nieuwsberichten