Vaker tropische nachten in Nederland

Vanaf het begin van de metingen in 1901 tellen we alle tropische nachten, dat wil zeggen dagen waarop de temperatuur van 00:00 uur tot 24:00 uur UTC (02:00-02:00 Nederlandse zomertijd) niet onder de 20 graden komt op tenminste één van alle KNMI-meetstations. In totaal tellen we 155 tropische nachten (afbeelding 1). Hiervan vielen er 64 in de vorige eeuw, gemiddeld 6,4 per 10 jaar.  Deze eeuw telt al 91 tropische nachten, gemiddeld maar liefst 36 per 10 jaar, bijna 6 keer zo veel. 

De tot nu toe warmste nacht viel op 27 juli 2018 in Deelen. Een etmaal lang kwam de temperatuur niet onder 24,4 graden.

Wel komt de toename deels ook doordat het aantal meetstations is toegenomen.  Maar dat effect is beperkt.  In Maastricht, waar sinds 1906 wordt gemeten, waren er de vorige eeuw 8 tropische nachten, en deze eeuw al 24, naar verhouding 11 keer zo veel. 

Niet iedere tropische nacht valt samen met een tropische dag 

Gezondheidsklachten ontstaan door slechte slaap als het 's nachts zo warm is, zeker als de omringende dagen extreem warm zijn overdag en het lichaam niet goed meer kan afkoelen. Niet iedere tropische nacht blijkt vooraf te gaan of te volgen op een tropische dag (afbeelding 2). Eén derde van de tropische nachten gaat niet samen met een tropische dag (50 van de 155).  

De meetstations waar dit voor geldt liggen aan de kust. De nabijheid van de zee dempt de afkoeling in de nacht, waardoor bij minder extreme temperaturen overdag het toch kan voorkomen dat de nachttemperatuur niet beneden de 20 graden daalt. Gemiddeld genomen is het aantal tropische nachten aan de kust dan ook het hoogst (afbeelding 3). 

Omdat standaard de minimumtemperatuur wordt bepaald per etmaal, vinden we op deze manier niet per se de minimumtemperatuur van een aaneengesloten nacht omdat een etmaal twee halve nachten beslaat. Afbeelding 4 laat dit zien voor de temperatuur in De Bilt op 24-26 juni. De verticale lijnen markeren de 24 uur waarbinnen de minimumtemperatuur wordt bepaald. Zowel op 25 juni als 26 juni was de nacht tropisch omdat de temperatuur niet verder daalde dan 21,4 en 21,3 respectievelijk. De verwachting is dat de minimumtemperatuur van 27 juni uitkomt op 21-22 °C. 

De opwarming van de aarde is aan het versnellen. In de nabije toekomst verwachten we daarom ook een verdere toename in de kans op tropische nachten in Nederland. De KNMI-klimaatscenario's verwachten voor Maastricht 20 tot 62 tropische nachten per 10 jaar rond 2050, een flinke toename in vergelijking met gemiddeld rond 10 tropische nachten per 10 jaar tot nu toe in deze eeuw. Tropische nachten worden een normaal onderdeel van de Nederlandse zomers, iets waar we aan zullen moeten wennen. 

KNMI-klimaatbericht door Frank Selten en Peter Siegmund